«UNHCR متعهد است تا ضمن حفظ اصول اخلاقی و انسانی، با وجود محدودیت منابع، حداقل خدمات و حمایت پایهای را فراهم کند.»
روژانپرس: دکتر برهم صالح، در نخستین گفتوگوی خود به عنوان کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان از مسئولیت سنگین جامعهی بینالمللی در قبال بیش از ۱۱۷ میلیون پناهنده و آواره در سراسر جهان و سفرهای میدانی خود و بحران جهانی آوارگی سخن گفت.
بازگشت به خاطرات دوران کودکی و آوارگی خانوادگی
او در آغاز گفتوگو به گذشتهی خود اشاره کرده و یادآور شده است که در سال ۱۹۷۴، با خانوادهاش پس از شدتگیری جنگ در کردستان عراق، به عنوان پناهنده به ایران آمد و مدتی را در اردوگاههای پناهجویان گذراند.
برهم صالح میگوید تجربهی آن سالها و سپس حضورش در فعالیتهای سیاسی و عهدهداری ریاست منطقهی کردستان و ریاستجمهوری عراق، برای او درسهای انسانی و اخلاقی مهمی بوده است و همین آموزهها عامل اصلی پذیرش مسئولیت کنونیاش در سازمان ملل شدهاند؛ مسئولیتی که او از آن به عنوان «افتخاری دشوار» یاد میکند، زیرا با واقعیتی روبهروست که امروز جهان باید با آن بهطور جدی مواجه شود.
دکتر برهم صالح گفت: «تعداد پناهندگان و آوارگان در سراسر جهان اکنون به ۱۱۷ میلیون نفر رسیده است، در حالی که منابع کمکرسانی روزبهروز کاهش مییابد.»
او افزود: «پشت هر عدد، انسانهایی قرار دارند که هنوز امید دارند. وظیفه حمایت از آنها نهتنها یک مسئولیت قانونی، بلکه تعهدی انسانی و اخلاقی است- چه از طریق فراهمکردن شرایط بازگشت امن به خانههایشان، یا ارائهی امکاناتی برای ادامهی یک زندگی عادی و مشارکت مؤثر در جوامعی که در آن پناه گرفتهاند.»
مشاهدات میدانی از بحرانها و اردوگاهها
کمیسار عالی سازمان ملل همچنین دربارهی سفرهای اخیر خود به کنیا، چاد، ترکیه و اردوگاه زعتری اردن سخن گفت و وضعیت سخت زنان، کودکان و سالمندان را «نگرانکننده و خطرناک» توصیف کرد. او افزود که این بحرانها فقط محدود به مناطق خاص جغرافیایی یا سیاسی نیستند؛ بلکه پیامدهای وسیعی بر ثبات بینالمللی دارند، از جمله تأثیرات عمیق بحران سوریه بر اروپا و آمریکا.
هشدار دربارهی پیامدهای جهانی بحرانها
برهم صالح تأکید کرد که برخی از درگیریهای منطقهای ممکن است به شکل مستقیم بر امنیت و سلامت نظام بینالمللی اثر بگذارند و خاطرنشان کرد: «جهان باید دریابد که در برابر این بحرانها بیتفاوتبودن ممکن نیست؛ چرا که هر بحران آوارگی، بازتابی از ناکامی جمعی ما در تحقق عدالت و همبستگی انسانی است.»
کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان تأکید کرد: «رسیدگی به بحران پناهجویان تنها مسئولیت سازمان ملل یا کشورهای غربی نیست، هرچند بهدلیل توانایی و منابع این کشورها انتظار بیشتری از آنان میرود.»
او از کشورهای عربی، اسلامی، اقتصادهای آسیایی و آمریکای لاتین خواست که مشارکت خود را در طرحهای بینالمللی افزایش دهند و هشدار داد بیتوجهی به این بحران، «خطایی اخلاقی و سیاسی» است که در نهایت پیامدهای منفی آن گریبان همه را خواهد گرفت.
ضرورت تغییر رویکرد در کمکرسانی
دکتر برهم صالح گفت: بررسیهای داخلی از ساختار عملکرد UNHCR نشان داده که بیش از دو سوم پناهندگان برای بیش از پنج سال در وضعیت آوارگیِ طولانی باقی میمانند.
او افزود: «لازم است کمکهای انسانی به سمت توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی پناهندگان و جوامعی که در آنها سکونت دارند هدایت شود تا پناهندگان از نقش صرفاً گیرنده به نقش آفرین و سازنده تبدیل شوند.»
سوریه؛ بازگشت باید داوطلبانه و امن باشد
او در باره پرونده سوریه، تأکید کرد که بازگشت آوارگان سوری باید «داوطلبانه، ایمن و با عزت» باشد. سال گذشته حدود ۱٫۳ میلیون سوری از کشورهای همسایه به مناطق خود بازگشتند، اما امسال بهدلیل مشکلات امنیتی و نبود خدمات اولیه، احتمال دارد تعداد بازگشتها کاهش یابد.
کمیسار عالی اعلام کرد سازمان ملل با نهادهای توسعهای از جمله بانک جهانی در حال همکاری است تا زیرساختهای اقتصادی و معیشتی مناطق بازگشت تقویت شود و تأکید کرد: «امنیت و ثبات شرط اساسی برای موفقیت بازگشت گسترده پناهندگان است.»
دکتر برهم صالح در خصوص وضعیت سودان، گفت: «میتوان از ادامه درگیریها جلوگیری کرد؛ اگر آتشبس و راهحل سیاسی واقعی حاصل شود، بازگشت میلیونها نفر به کشورشان ممکن خواهد بود.»
او افزود: در میان پناهندگان، پزشک، مهندس، استاد و حقوقدان حضور دارند که در اردوگاهها در زمینه آموزش، بازسازی و فعالیت حرفهای مشارکت میکنند. پناهندگان بار اضافی نیستند؛ بلکه ظرفیت و توانایی آن را دارند که به اقتصاد کشورهای میزبان کمک کنند.
مقابله با افزایش نفرت و نژادپرستی
کمیساریای عالی سازمان ملل نسبت به افزایش احساس نفرت و تبعیض در برخی جوامع هشدار داد، اما بر الگوهای موفق همزیستی انسانی در چاد، اردن، لبنان و ترکیه تأکید کرد و خواستار تقویت این نمونههای مثبت شد.
او گفت: «هرچند در برابر پناهندگان تعصب وجود دارد، اما نباید سطح همبستگی انسانی در جوامع شرقی و غربی کمتر از واقع ارزیابی شود؛ حتی با وجود فشارهای ناشی از شمار زیاد آوارگان.»
کمیسار عالی یادآور شد که حقوق بینالملل هرگونه اخراج اجباری را رد میکند و بر ضرورت بازگشت داوطلبانه در شرایط امن و با احترام به کرامت انسانی تأکید نمود.
او گفت: «برای جلوگیری از تکرار بحرانها در سوریه، سودان و میان مسلمانان روهینگیا، باید امنیت پایدار و درک متقابل و آشتی اجتماعی در منطقه برقرار شود.»
برهم صالح از دولتها و نهادهای خیریه خواست که بدون تبعیض، از همه پناهندگان حمایت کنند و افزود: «UNHCR متعهد است تا ضمن حفظ اصول اخلاقی و انسانی، با وجود محدودیت منابع، حداقل خدمات و حمایت پایهای را فراهم کند.»
پیام انسانی پایانی
دکتر صالح در پایان، گفت: «سختترین بخش آوارگی، از دست دادن دوستان و خانواده است؛ اما پناهندگان قربانی نیستند. آنها توانایی ایستادن و موفقیت را دارند.»
او خاطرهای از دیدار خود در یکی از اردوگاههای شمال کنیا بازگو کرد؛ جایی که از دبیرستان دخترانهای وابسته به بنیاد خیریه شیخه جواهیر بنت محمد القاسمی دیدن کرده و به دختر نوجوانی برخورده که پدر و مادرش را هنگام آوارگی از دست داده بود، اما با پشتکار در حال تحصیل بود تا پرستار شود.
دکتر صالح گفت این نمونهها ثابت میکند که انسان میتواند با اراده و آموزش، از دل بحران برخیزد و ساختن جامعهای آزاد و شایسته را ممکن سازد؛ جامعهای که در آن پناهندگان بار نیستند، بلکه یاریرسان امید و پیشرفتاند.
آدرس کوتاه خبر: