هەورامان؛ از ریشه‌های تاریخ تا افق‌های آینده

ایجاد مرکز هماهنگی انجمن‌های فرهنگی و ادبی هەورامان، بستری ارزشمند برای شناخت، معرفی و بازشناسی زبان، تاریخ، جغرافیا، فرهنگ و ادبیات این منطقه است. تحقق این ظرفیت، مستلزم تدوین و اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های فرهنگی و پژوهشی با محوریت هویت تاریخی، زبانی و فرهنگی مردم هەورامان، بررسی جغرافیا و پیشینه تاریخی منطقه، معرفی ادبیات و چهره‌های برجسته فرهنگی آن است که باتوجه به بسترهای زیر می‌تواند عملی شود:

1- زبان هه‌ورامی از باستان تا به امروز: ریشه‌ها و خاستگاه تاریخی زبان، سیر تحول زبان در دوره‌های تاریخی، جایگاه زبان اورامی در میان زبان‌های ایرانی  و وضعیت زبان در روزگار معاصر .

2- جغرافیای اورامانات: موقعیت جغرافیایی و تقسیمات منطقه کوه‌ها، رودخانه‌ها و طبیعت روستاها و شهرهای هورامان تأثیر جغرافیا بر فرهنگ و سبک زندگی .

3- تاریخ هەورامان و پیشینه باستانی آن: آثار تاریخی و باستان‌شناسی و اسناد و شواهد تاریخی موجود در دوره‌های پیش از اسلام.

4- هەورامان در دوره اسلامی: حکومت‌ها و ساختارهای محلی، تحولات سیاسی و اجتماعی هەورامان در تاریخ معاصر .

5- ادبیات هەورامی و تحولات آن: خاستگاه ادبیات شفاهی و مکتوب شعر، داستان، افسانه و روایت تحولات ادبی در دوره‌های مختلف و ویژگی‌های زبانی و هنری ادبیات هورامی .

6- بررسی جامعه‌شناختی مردم هەورامان: ساختار اجتماعی و خانوادگی، آیین‌ها، باورها و سنت‌ها و مناسبات اجتماعی و همبستگی جمعی، مهاجرت و تغییرات اجتماعی و هویت فرهنگی در جهان معاصر.

7- معرفی آثار نوشتاری و مکتوب در دوران باستان: دست‌نوشته‌ها و نسخه‌های خطی، اسناد و کتیبه‌های مرتبط با منطقه، متون دینی، ادبی و تاریخی و معرفی مراکز نگهداری و پژوهش آثار.

8- تفاوت ها و شباهت‌های واژگانی و ساختاری، دستوری و آوایی: زبان هورامی قدیم و جدید و مقایسه تغییرات معنایی واژه‌ها و تأثیر زبان‌های دیگر و چالش‌های حفظ و انتقال زبان به آیندگان.

9- معرفی مولوی کرد: زندگی و زمانه مولوی کرد و اندیشه و جهان‌بینی، ویژگی‌های شعری و ادبی، بررسی آثار و جایگاه او در ادبیات هورامی و اعتلای سبک رومانتیسم در ادبیات .

10 معرفی بیسارانی: زندگی و شخصیت بیسارانی آثار و مضامین شعری، زبان و سبک ادبی و جایگاه او در ادبیات کلاسیک هورامی و آغاز نهضت رومانتیسم در ادبیات توسط این شاعر .

11. معرفی صیدی:  زندگی و دوران تاریخی آثار و اشعار و ویژگی‌های فکری و ادبی صیدی و تأثیر او بر شعر هورامی و  انعکاس ویژگی های اجتماعی در ادبیات .

12. معرفی مستوره اردلان: زندگی و خانواده مستوره، جایگاه تاریخی و فرهنگی، آثار ادبی و تاریخی و نقش او در تاریخ‌نگاری و ادبیات کردستان .

13. ادبیات معاصر هورامان: شاعران و نویسندگان معاصر، شعر نو و تجربه‌های ادبی جدید، داستان‌نویسی و نثر هورامی، نقش رسانه‌ها و فضای مجازی بر آینده ادبیات و زبان هورامی .

توجه به ساختار هویتی برنامه‌ها که مجموعه‌ای از جزیره‌های پراکنده نباشد،

برای نیل به اهداف مشروحه پیگیری چهار هدف کلان زیر مورد تاکید است:

۱ . شناخت و بررسی علمی ریشه‌های زبان، تاریخ و جغرافیای هەورامان

۲ . بازشناسی و معرفی میراث مکتوب، شخصیت‌ها و سرمایه‌های ادبی

۳ . تحلیل و بررسی جامعه‌شناختی تحولات فرهنگی و اجتماعی.آینده‌نگری

٤ . بررسی وضعیت امروز و راهکارهای حفظ و توسعه زبان و ادبیات هورامی.

انطباق هویت بصری محصولات و آثار فرهنگی با خصوصیات اجتماعی و جغرافیایی هەورامان و میراث مکتوب و شفاهی آن می تواند به یک هویت منسجم پویا و بالنده و الهام‌بخش، فرصت اثرگذاری بدهد.