از «آخرین انار دنیا» تا رؤیاهای ناتمام کردستان

گاهی غیبت یک نام، از حضور هزاران نام گویاتر است؛ به‌ویژه وقتی آن نام، متعلق به جغرافیایی باشد که سال‌هاست میان زخم‌های تاریخ، تنگناهای معیشت و رؤیاهای به‌تعویق‌ افتاده، در جست‌وجوی فردایی روشن‌تر است.

امروز، جای خالی نام کردستان در فهرست رتبه‌های برتر کنکور، پرسشی فراتر از آموزش پیش روی ما می‌گذارد: آیا مسئله فقط کمبود امکانات آموزشی، فقر اقتصادی، بیکاری و نابرابری فرصت‌هاست، یا باید در لایه‌های عمیق‌تر فرهنگ، حافظهٔ تاریخی و روان جمعی نیز به جست‌وجوی پاسخ برخاست؟

در جهان داستانی بختیار علی، به‌ویژه در «آخرین انار دنیا» و «غروب پروانه‌ها»، می‌توان ردّ رؤیاهای ازدست‌رفته، زخم‌های ماندگار تاریخ و فاصلهٔ میان آرمان و واقعیت را دنبال کرد. آیا ما نیز گاه چنان در انتظار یک دگرگونی بزرگ، پایان جنگ، تحقق وعده‌ها و رسیدن به آرمان‌شهری موعود مانده‌ایم که از ساختن فردای خویش در همین امروز غافل شده‌ایم؟

آیا تکرار بحران‌ها و وعده‌های تحقق‌نیافته، در بخشی از جامعه، امید به تغییر تدریجی را جای خود به انتظار حادثه‌ای بزرگ سپرده است؟ آیا در هیاهوی سیاست و منازعهٔ قدرت، آیندهٔ تحصیلی نسل جوان نیز قربانی تعلیق و بلاتکلیفی شده است؟

البته نمی‌توان غیبت نام کردستان از این فهرست را به‌تنهایی نشانهٔ شکست فرهنگی یا نتیجهٔ مستقیم جنگ دانست؛ همان‌گونه که نمی‌توان از کنار نابرابری امکانات، فشار معیشتی و تفاوت فرصت‌های آموزشی بی‌اعتنا گذشت. این‌ها پرسش‌هایی جدی‌اند که پاسخشان به پژوهش و آمار نیاز دارد، نه قضاوت شتاب‌زده.

بااین‌همه، یک حقیقت را نباید فراموش کرد: استعداد، در خلأ شکوفا نمی‌شود و اراده، همیشه توان جبران نابرابری فرصت‌ها را ندارد.

شاید رسالت امروز ما این باشد که میان «امید» و «انتظار» تفاوت بگذاریم؛ انتظار، چشم دوختن به معجزه‌ای از راه‌نرسیده است و امید، ساختن راهی است که هنوز وجود ندارد.

کردستان به معجزه نیاز ندارد؛ به فرصت، آموزش باکیفیت، عدالت اجتماعی و افقی روشن برای زیستن نیاز دارد. مبادا آن‌قدر در سوگ انارهای ازدست‌رفتهٔ تاریخ بمانیم که فراموش کنیم هنوز می‌توان دانه‌ای کاشت؛ مبادا فرزندانمان، هزینهٔ رؤیاهای تحقق‌ نیافتهٔ نسل‌های پیشین را با ازدست‌دادن رؤیاهای خویش بپردازند.

هیچ جامعه‌ای تنها با خاطرهٔ رنج‌هایش زنده نمی‌ماند؛ آینده، سهم نسلی است که به‌جای انتظار برای تغییر جهان، فرصت تغییر زندگی خود را در اختیار داشته باشد.