هیراد کریمی- دبیر صفحه نوجوانان روژان
شاهنامه‌خوانی؛ پیوند نسل امروز با فرهنگ و هویت دیروز
جامعه‌ای که زبان، ادبیات، داستان‌ها و قهرمانان فرهنگی خود را بشناسد، بهتر می‌تواند هویت خویش را در برابر تغییرات زمانه حفظ کند.
شاهنامه تنها کتابی از گذشته نیست؛ روایتی زنده از هویت، فرهنگ، زبان، دلاوری، خرد و آرمان‌های مردمی است که نسل به نسل، بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی خود را در آن به امانت گذاشته‌اند. از همین رو، برگزاری برنامه‌های شاهنامه‌خوانی می‌تواند فرصتی ارزشمند برای نزدیک‌تر کردن نسل امروز به گنجینه‌ای باشد که ریشه‌های فرهنگی و هویتی ما را به گذشته پیوند می‌دهد.
در همین راستا، کلاس شاهنامه‌خوانی کتابخانه شهید باهنر دهستان کندوله، استان کرمانشاه، میزبان خوانش ابیاتی از شاهنامه کردی، اثر فرمانده ادیب، میرزا الماس‌خان کندوله‌ای بود؛ ابیاتی که با اجرای دلنشین خانم فرشته امیری، عضو فعال این کتابخانه، رنگ و حال دیگری گرفت.
شاهنامه کردی میرزا الماس‌خان کندوله‌ای، تنها بازگویی یک اثر حماسی به زبانی دیگر نیست؛ بلکه بخشی از میراث ادبی و فرهنگی منطقه است که ظرفیت آن را دارد تا مخاطب امروز را با زبان، ادبیات، تاریخ و جهان‌بینی نسل‌های پیشین آشنا کند. خواندن چنین آثاری در فضایی فرهنگی مانند کتابخانه، فرصتی است برای آنکه ادبیات از صفحات کتاب بیرون بیاید و به تجربه‌ای شنیداری، جمعی و زنده تبدیل شود.
آنچه اهمیت این برنامه را دوچندان می‌کند، حضور نسل امروز در چنین فضاهایی است. در روزگاری که سرعت زندگی و گسترش رسانه‌های دیجیتال، فرصت کمتری برای مکث، مطالعه و شنیدن روایت‌های ریشه‌دار فراهم کرده است، شاهنامه‌خوانی می‌تواند دریچه‌ای باشد برای بازگشت آگاهانه به هویت فرهنگی؛ بازگشتی نه از سر نوستالژی، بلکه برای شناخت بهتر خویشتن.
کودک و نوجوانی که امروز با داستان‌های پهلوانی، خردورزی، وفاداری، شجاعت و سرنوشت شخصیت‌های شاهنامه آشنا می‌شود، در حقیقت با بخشی از حافظه فرهنگی جامعه خود ارتباط برقرار می‌کند. چنین برنامه‌هایی اگر با زبان و شیوه‌ای جذاب و متناسب با نسل جدید برگزار شوند، می‌توانند علاقه به کتاب، ادبیات بومی و زبان مادری و میراث فرهنگی را در میان مخاطبان تقویت کنند.
از سوی دیگر، نقش کتابخانه‌ها در این میان بسیار فراتر از امانت دادن کتاب است. کتابخانه می‌تواند محل گفت‌وگو، یادگیری، کشف استعدادها و زنده نگه داشتن میراث فرهنگی باشد. برگزاری کلاس‌های شاهنامه‌خوانی، نشست‌های ادبی و برنامه‌های فرهنگی در کتابخانه ها، نمونه‌ای از همین نقش اجتماعی و فرهنگی است؛ جایی که کتاب، مخاطب و میراث فرهنگی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
اجرای زیبای فرشته امیری نیز نشان داد که انتقال میراث ادبی، تنها به دانستن متن محدود نمی‌شود؛ صدا، لحن، احساس و شیوه روایت می‌توانند یک اثر کهن را برای مخاطب امروز دوباره زنده کند. وقتی ابیات شاهنامه با صدایی از نسل امروز و با زبان بومی خوانده می‌شود، گذشته دیگر دور و دست‌نیافتنی به نظر نمی‌رسد؛ بلکه به گفت‌وگویی میان نسل‌ها تبدیل می‌شود.
شاید یکی از مهم‌ترین رسالت‌های برنامه‌هایی از این دست، این باشد که به نسل جدید یادآوری کنیم برای ساختن آینده، شناخت گذشته ضروری است. جامعه‌ای که زبان، ادبیات، داستان‌ها و قهرمانان فرهنگی خود را بشناسد، بهتر می‌تواند هویت خویش را در برابر تغییرات زمانه حفظ کند.
شاهنامه‌خوانی به زبان مادری در کندوله، در حقیقت فقط خواندن چند بیت نیست؛ تمرین شنیدن صدای تاریخ، شناخت فرهنگ و گفت‌وگو با ریشه‌هاست. هر بار که کودکی، نوجوانی یا جوانی در چنین برنامه‌ای یک بیت از شاهنامه را می‌خواند یا می‌شنود، رشته‌ای میان گذشته و آینده شکل می‌گیرد؛ رشته‌ای که اگر گسسته نشود، فرهنگ همچنان زنده خواهد ماند.
چه زیباست که کودکان و نوجوانان کندوله‌ای، به‌ویژه دختران عزیز با پوشش زیبای محلی زنان کندوله، با شاهنامه و فرهنگ اصیل سرزمین مادری آشنا می‌شوند.
سپاس ویژه از دکتر الهام امیری، مدیر توانمند و فرهنگ‌دوست کتابخانه، برای این تلاش ارزشمند در پاسداشت فرهنگ و ادبیات کهن ایران‌زمین.
آدرس کوتاه خبر: