روایت تلخ کولبری از مرزهای کردستان

روژان‌پرس: در ارتفاعات مه‌گرفته «ته‌ته»، جایی که صخره‌ها و دره‌های عمیق سال‌ها شاهد عبور مردانی بوده‌اند که بار زندگی را بر دوش کشیده‌اند، این بار یک حادثه تلخ، سکوت کوهستان را شکست و و به زندگی نوجوانی ۱۳ ساله‌ روستای «دره‌کی» سروآباد در ارتفاعات تته هورامان پایان داد.

مرگ ناگهانی این نوجوان، بار دیگر نگاه‌ها را به یکی از پیچیده‌ترین و پرچالش‌ترین پدیده‌های اجتماعی مناطق مرزی معطوف کرد؛ پدیده‌ای به نام کولبری که سال‌هاست میان ضرورت‌های اقتصادی، محرومیت‌های تاریخی، مسائل امنیتی و مطالبات اجتماعی در رفت‌وآمد است.

کولبری تنها حمل یک بار بر دوش در مسیرهای سخت و صعب‌العبور نیست؛ برای بسیاری از ساکنان مناطق مرزی، داستان کولبری روایت زندگی‌هایی است که میان فقر، نبود فرصت‌های شغلی پایدار و انتخاب‌های محدود گرفتار شده‌اند. جوانانی که گاه برای تأمین هزینه‌های ابتدایی زندگی، راهی مسیرهایی می‌شوند که هر قدم آن می‌تواند با خطر همراه باشد.

کولبران در سال‌های گذشته با مخاطرات فراوانی روبه‌رو بوده‌اند؛ از سرمای استخوان‌سوز زمستان و گرمای طاقت‌فرسای تابستان گرفته تا سقوط از ارتفاعات، گرفتار شدن در برف و کولاک، انفجار مین‌های به‌جامانده از جنگ و حوادث جاده‌ای. در کنار این خطرات، مواردی از جان‌باختن کولبران بر اثر تیراندازی نیز همواره واکنش‌های گسترده اجتماعی به دنبال داشته و ضرورت بررسی دقیق و شفاف هر حادثه را دوچندان کرده است.

کولبری پدیده‌ای نیست که بتوان آن را تنها از زاویه امنیتی یا اقتصادی دید. این پدیده حاصل مجموعه‌ای از عوامل به‌هم‌پیوسته است؛ از توسعه نامتوازن و کمبود زیرساخت‌های اقتصادی در برخی مناطق مرزی گرفته تا نبود فرصت‌های شغلی متناسب با ظرفیت‌های انسانی و طبیعی این مناطق. بسیاری از کسانی که وارد این مسیر می‌شوند، نه از سر انتخاب، بلکه از سر ناچاری قدم در راهی می‌گذارند که می‌دانند ممکن است بازگشتی نداشته باشد. حادثه تلخ «ته‌ته» نیز در همین بستر رخ داد. بر اساس روایت خانواده و اهالی منطقه، نوجوان ۱۳ ساله در جریان بازگشت از باغ خانوادگی، همراه اعضای خانواده، در مسیر روستای خود و در نزدیکی منطقه مرزی، هدف تیراندازی قرار گرفت و بر اثر اصابت گلوله جان باخت. خانواده این نوجوان معتقدند که خودروی حامل آنان با تصور حمل کالای قاچاق هدف تیراندازی قرار گرفته است؛ موضوعی که نیازمند بررسی دقیق مراجع مسئول برای روشن شدن ابعاد مختلف حادثه است.

انتشار خبر این حادثه، موجی از اندوه و نگرانی در استان کردستان ایجاد کرد. از دست رفتن جان یک کودک در چنین شرایطی، افکار عمومی را نسبت به ضرورت حفظ جان شهروندان، رعایت اصول قانونی در برخوردهای مرزی و اهمیت شفافیت در بررسی حوادث حساس‌تر کرد.

در پی این حادثه، آرش لهونی، استاندار کردستان، با حضور در محل حادثه و دیدار با خانواده داغدار، ضمن ابراز همدردی، بر پیگیری ویژه پرونده تأکید کرد. 

وی اعلام کرد که موضوع از طریق وزارت کشور، دادسرای نظامی و مراجع قضایی نیروهای مسلح دنبال خواهد شد تا ابعاد حادثه روشن و نتیجه بررسی‌ها به اطلاع افکار عمومی برسد. تأکید استاندار بر بررسی دقیق موضوع و دفاع از حقوق خانواده جان‌باخته، مطالبه‌ای است که مردم منطقه نیز انتظار دارند تا پایان مسیر با جدیت دنبال شود.

اما فارغ از نتیجه بررسی این حادثه، یک واقعیت همچنان پابرجاست؛ تا زمانی که مسئله اشتغال پایدار و توسعه اقتصادی مناطق مرزی به شکل جدی حل نشود، خطر تکرار چنین حوادثی وجود خواهد داشت. هیچ جوانی که فرصت شغلی مناسب، درآمد پایدار و امکان ساختن آینده‌ای امن در اختیار داشته باشد، زندگی خود را در مسیرهای خطرناک مرزی به خطر نمی‌اندازد.

کولبری بیش از آنکه یک انتخاب باشد، برای بسیاری از افراد نتیجه نبود انتخاب‌های دیگر است. راهکار اصلی، نه در برخورد با معلول، بلکه در درمان ریشه‌های این پدیده است؛ ایجاد اشتغال، تقویت اقتصاد مرزنشینان، حمایت از سرمایه‌گذاری، توسعه زیرساخت‌ها و استفاده از ظرفیت‌های انسانی مناطق مرزی.

کوه‌های کردستان سال‌هاست صدای قدم‌های کولبرانی را شنیده‌اند که بار زندگی را بر دوش می‌کشند. شاید زمان آن رسیده باشد که با ایجاد فرصت‌های واقعی، این مسیر پرخطر جای خود را به راه‌هایی بدهد که مقصدشان نه مرگ، بلکه زندگی و امید باشد.