"سەرماوەز"

مانگی دەستپێکردنی سەرماوسۆڵەیە و زوقم دەکەوێتە سەر زەوی، هەر بۆیە مانگی سیخواریشی پێ دەڵێن. (سیخوار= زوقم، هاتنەخوارەوە و دابارینی زوقم)

سێیەمین مانگی پاییزە. لەم مانگەدا سەرماوسۆڵە دەست پێ دەکات و پلەی گەرمی لە زۆربەی ناوچەکانی کوردستان بە تایبەت شەوان، دەچێتە بن سفر و لە ناوچە شاخاویی وکوێستانییەکاندا بەفر دەبارێت.

ئەم مانگە 30 ڕۆژە و لە 21 یا 22ی "تشرینی دووەم یا نۆڤەمبەر"وە دەست پێ دەکات و  لە 20 یا 21ی "کانوونی یەکەم یا دیسەمبەر" کۆتایی دێت.

سەبارەت بە ناوی سەرماوەز سێ بۆچوون باس دەکرێت:

یەکەم:

سەرماوەز وشەیەکی لێکدراوە کە لە دوو پەیڤی "سەرما+ وەز" یان "وەرز" پێک هاتووە، واتە وەرزی سەرما، کە دواتر ناوەکە سواوە و بووە بە "سەرماوەز".

دووەم:

بۆچوونێکی تریش  ئەوەیە کە وەز واتە وەزە بە واتای گەستن  دێت یانی سەرماگەستن، گەستنی سەرما، وەزەی سەرما.

سێیەم:

بە بۆچوونی هەندێ کەس  سەرماوەز واتە هەڵکردنی سەرماوسۆڵە، وەک چۆن دەڵێن هەڵکردنی با، لەم مانگەدا سەرماوسۆڵە هەڵیکردووە. کە بۆچوونێکی لاوازە.

بە باوەڕی من بۆچوونی یەکەم ڕاست و دروستترە. واتە "سەرماوەرز" بووە دواتر سواوە و بووە بە "سەرماوەز".

 لە زاراوەکانی زمانی کوردیدا ناوی ئەم مانگە، ئەمانەی خوارەوەن:

هەورامی: کەڵەهەرز

کورمانجی: کانوون، چریا دوویەم،  سەرماوەز

لەکی: مانگ سیە، سیەمانگ

کەلهوڕی: ساران

لەیلاخ: قەوزەمانگ

لوڕی: ئاوڕچکنۆن

سۆرانی: سەرماوەز، سەرماوەرز، سیخوار

کوردکی(دملکی، کورمانجکی): چلەیو ڤەرێن، تاڤاره، گاغان، چلەیو قج

شاعێری ناوداری کورد، خوالێخۆشبوو "مامۆستا هەژار" لە شیعرێکدا کە گشت مانگەکانی ساڵی هۆنیوەتەوە، دەڵێ:

"سیخوار" خۆی نواند لەبەر پەساران

سەرما هات، دڕا بەرگی هەژاران

نا نا، تۆ مانگی دڵخۆشی و شادی

تێتدا هەڵکرا ئاڵای ئازادی