کوهنورد و گردشگر؛ دو نگاه به یک قله

سلیمان اللهمرادی: کوهنورد و گردشگر، هر دو راه می‌افتند که از روزمرگی فاصله بگیرند؛ هر دو طبیعت را دوست دارند، عکس می‌گیرند، خسته می‌شوند، می‌خندند و برمی‌گردند خانه. اما جنس این رفتن یکسان نیست.

گردشگر معمولاً به‌دنبال دیدن است؛ دیدن دریاچه، دیدن جنگل، دیدن روستا، دیدن شهر تاریخی. برایش مسیر بیشتر یک *راه عبور* است تا *خودِ مقصد*. مهم این است که به نقطه‌ی جذاب برسد: یک چشم‌انداز معروف، یک کافه‌ی خوب، یک جای خوش‌عکس. خستگی راه را تحمل می‌کند تا به لذت مقصد برسد. اگر هوا بد شود، اگر راه زیاد گل‌آلود باشد یا آسایشش به‌هم بخورد، ممکن است ترجیح دهد برگردد؛ چون هدف او استراحت و تفریح است، نه سنجیدن خودش با سختی‌ها.

اما کوهنورد بیش از آن‌که عاشق «رسیدن» باشد، عاشق «رفتن» است. برای او قله، فقط یک نقطه‌ی جغرافیایی نیست؛ یک بهانه است برای تمرین اراده، برای آزمودن بدن و ذهن. کوهنورد می‌داند که هر قدمی که برمی‌دارد، بخشی از شخصیتش را شکل می‌دهد: صبر، نظم، مسئولیت‌پذیری، هم‌طنابی، حتی فروتنی در برابر عظمت کوه. او خودش را به کوه نمی‌سپارد؛ برای کوه برنامه‌ریزی می‌کند، تمرین می‌کند، خطر را می‌شناسد و جدی می‌گیرد. اگر هوا بد شود، اگر احتمال بهمن باشد، برگشتن برایش شکست نیست؛ نشانه‌ی احترام به کوه و ارزش قائل شدن برای جانِ خودش و همراهانش است.

گردشگر معمولاً به «خاطره» فکر می‌کند؛ به عکسی که قرار است در شبکه‌های اجتماعی بگذارد، به سوغاتی که با خودش می‌آورد، به داستانی که بعداً تعریف خواهد کرد. اما کوهنورد، حتی اگر عکسی نگیرد و چیزی برای نمایش نداشته باشد، ارزشش را از چیزی می‌گیرد که در سکوت آن سربالایی‌ها در خودش ساخته؛ از آن لحظه‌هایی که نفسش تند شده و باز هم ادامه داده، از آن دقایقی که یاد گرفته صبر کند، گوش بدهد، تصمیم جمعی بگیرد و غر نزند.

می‌توان گفت گردشگر بیشتر «می‌بیند» تا تغییر کند اما  کوهنورد بیشتر «تغییر می‌کند» تا ببیند. با این حال، هیچ‌کدام بر دیگری برتری اخلاقی ندارند؛ هر دو یک نیاز انسانی را جواب می‌دهند. گاهی ما نیاز داریم فقط گردشگر باشیم؛ کمی از شهر دور شویم، چای‌مان را کنار رودخانه بخوریم و برگردیم. گاهی هم درون‌مان صدایی هست که ما را به سمت کوه می‌کشد؛ نه برای تفریح صرف، برای این‌که با خودمان روبه‌رو شویم.

شاید فرق اصلی این باشد که گردشگر برای عوض شدن حالش سفر می‌کند اما کوهنورد برای عوض شدن خودش.