سرگردانی شهروندان سنندجی در جست‌وجوی پول نقد

در حالی که هنوز به روزهای پرتقاضای پایان سال نرسیده‌ایم کمبود اسکناس در دستگاه‌های خودپرداز سنندج به معضلی جدی تبدیل شده است، شهروندانی که برای برداشت مبالغی اندک ساعت‌ها در سطح شهر سرگردان می‌شوند و از نبود پول نقد در عابربانک‌ها و حتی برخی شعب بانکی گلایه دارند و خواستار رسیدگی فوری مسئولان هستند.

فارس در گزارشی نوشته است: در حالی که هنوز هفته‌ها تا شب عید باقی مانده و نه خبری از واریز عیدی‌هاست و نه افزایش محسوس تقاضای نقدینگی، بسیاری از دستگاه‌های خودپرداز سطح شهر سنندج با برگه‌های «عدم موجودی» یا «خارج از سرویس» به استقبال شهروندان می‌روند، موضوعی که این روزها به یکی از گلایه‌های جدی مردم تبدیل شده است. کمبود اسکناس در عابربانک‌ها، آن هم در روزهای عادی سال موجب سرگردانی کارگران، بازنشستگان و کسبه‌ای شده که برای دریافت مبالغ اندک نیز ناچارند چندین شعبه و دستگاه را امتحان کنند.

مشکل تأمین پول نقد در برخی بانک‌ها حتی در تأمین روزانه دستگاه‌های خودپرداز نیز نمود پیدا کرده و این مسئله نگرانی‌ها را درباره مدیریت نقدینگی و آمادگی شبکه بانکی در آستانه ماه‌های پایانی سال افزایش داده است؛ وضعیتی که شهروندان آن را «بی‌سابقه» توصیف می‌کنند و خواستار پاسخگویی مسئولان هستند.

ظهر سرد یکی از روزهای اوایل اسفند است، خیابان‌های پرتردد سنندج مملو از مردمی است که کارت در دست از خودپردازی به خودپرداز دیگر می‌روند، مقابل برخی دستگاه‌ها چند نفر ایستاده‌اند و پس از دقایقی با نگاهی ناامید و جمله تکراری «موجودی ندارد» محل را ترک می‌کنند. روایتی که از دل گفت‌وگوها بیرون می‌آید چیزی فراتر از یک اختلال مقطعی است.

یکی از شهروندان سنندجی می‌گوید: من تقریبا دو ساعت اکثر خیابان‌ها رو گشتم برای ۲۰۰ هزار تومان پول، برای کرایه تاکسی و برای مدرسه بچه‌ام می‌خواهم، هیچ کدوم پول ندارد، معلوم نیست مشکل از چیه؟

خانم میان سالی هم که صدای ما از دغدغه مردم را شنید به حرف آمد و گفت:  امروز داخل چند بانک رفتم، گفتند خود صندوق هم پول ندارد، یک تومان می‌خواستم برای مصرف روزانه و هزینه خودم که متاسفانه اصلا قبول نکردند و گفتند پول نقد نداریم. می‌گفتند زنگ زدیم به خزانه، پول ندادند. وی ادامه داد: اکنون اومدم همه خودپردازها را هم می‌گردم، هیچ کدام هم پول ندارند، بچه‌های مدرسه کارت‌خوان که ندارند، باید پول نقد برای پول تو‌جیبی خود به مدرسه ببرند، اما پول نقدی برای آنها هم نیست. از مسئولین استان خواهش می‌کنم رسیدگی کنند، مردم برای کرایه تاکسی، مدرسه و خیلی از کارهای روزمره زندگی هنوز پول نقد لازم دارند

این گلایه تنها به یک نقطه از شهر محدود نیست؛ از خیابان فردوسی تا میدان آزادی و محلات اطراف بسیاری از دستگاه‌ها یا فاقد اسکناس‌اند یا تنها مبالغ محدودی پرداخت می‌کنند که پاسخگوی نیاز روزانه شهروندان نیست. برخی افراد نیز از محدود شدن سقف برداشت روزانه و خالی بودن سریع دستگاه‌ها در ساعات ابتدایی روز خبر می‌دهند.

در شرایطی که هنوز تا اوج تقاضای پایان سال فاصله داریم، بروز چنین وضعیتی این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا شبکه بانکی استان برای مدیریت نقدینگی روزهای پرتردد آمادگی کافی دارد؟ هرچند توسعه پرداخت‌های الکترونیکی در سال‌های اخیر بخشی از نیاز به پول نقد را کاهش داده، اما واقعیت میدانی نشان می‌دهد در بسیاری از مدارس، ناوگان حمل‌ونقل شهری و برخی خریدهای خرد همچنان اسکناس نقش اصلی را ایفا می‌کند.

آنچه این روزها بیش از کمبود پول، مردم را آزار می‌دهد، بلاتکلیفی و نبود پاسخ روشن است؛ شهروندانی که برای تأمین مبالغی اندک ساعت‌ها در سطح شهر سرگردان می‌شوند، انتظار دارند مسئولان بانکی و اقتصادی استان با شفاف‌سازی و تدبیر، از تکرار چنین صحنه‌هایی جلوگیری کنند.

حال که  بی‌پاسخ ماندن مراجعات مردمی به شکل‌گیری نوعی دوگانگی میان روایت شهروندان و موضع رسمی شبکه بانکی انجامیده است و بسیاری از مردم از کمبود محسوس اسکناس در سطح شهر خبر می‌دهند اما در مقابل برخی بانک‌ها معتقدند مشکلی در تأمین نقدینگی وجود ندارد و روند شارژ دستگاه‌ها طبق روال در حال انجام است. این اختلاف روایت‌ها بر ابهام و نارضایتی‌ها افزوده و پرسش‌های جدی درباره نحوه توزیع و مدیریت پول نقد در استان ایجاد کرده است، اینکه اگر کمبودی وجود ندارد، چرا بخش قابل توجهی از دستگاه‌های خودپرداز در ساعات مختلف روز فاقد موجودی‌اند و چرا حتی برخی شعب نیز از محدودیت پرداخت نقدی سخن می‌گویند؟

حیدری دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان کردستان در پاسخ به این سؤال که آیا در جریان گلایه‌های مردمی درباره نبود پول نقد در خودپردازها و برخی شعب بانکی قرار دارد، اظهار کرد: بنده هم اکنون از جلسه‌ای درباره تأمین نقدینگی خارج شدم و موضوع کاملاً در حال بررسی و پیگیری است.

وی با اشاره به برخی انتقادها مبنی بر بی‌توجهی یا انکار کمبود نقدینگی از سوی بانک‌ها افزود: بر اساس قانون، هر بانک مجاز است تنها تا دو درصد از سپرده‌های خود را به‌صورت نقد نگهداری کند و وظیفه ناظر پولی بانک مرکزی نیز حفظ همین تناسب است؛ هیچ بانک مرکزی در دنیا امکان پاسخگویی به تقاضایی فراتر از این چارچوب را ندارد. پرداخت از طریق خودپردازها سه تا چهار برابر سال قبل شده است.

حیدری ادامه داد: با توجه به توسعه بانکداری الکترونیک در شرایط عادی نیاز به پول نقد بسیار محدود است اما از خردادماه به بعد به‌ویژه در ماه‌های دی و بهمن‌ میزان پرداخت از طریق دستگاه‌های خودپرداز سه تا چهار برابر مدت مشابه سال قبل افزایش یافته است و همین امروز نیز در جلسه ناظر پولی بانک مرکزی استان آمار دقیق این افزایش پرداخت‌ها را ارائه کرد.

وی تصریح کرد: طی ماه‌های اخیر تزریق نقدینگی به شبکه بانکی انجام شده، اما تقاضای وجه نقد بیش از حد متعارف است، بخشی از این افزایش تقاضا ناشی از سوداگری برخی افراد و درخواست نقدی از سوی برخی کسبه است و بخشی دیگر نیز به دلیل نگهداری پول نقد توسط شهروندان برای روز مبادا است.

دبیر کمیسیون هماهنگی بانک‌های استان با بیان اینکه از خردادماه تاکنون بازگشت پول به سیستم بانکی بسیار ناچیز بوده است، گفت: حتی در مواردی از ذخایر پیش‌بینی‌شده نیز استفاده شده تا بتوانیم شرایط را مدیریت کنیم.

وی از مصوبه اخیر جلسه کمیسیون خبر داد و افزود: بر اساس بخشنامه بانک مرکزی سقف برخی پرداخت‌ها مدیریت شده و مقرر شده پرداخت‌های داخل شعبه صرفاً در قالب اسکناس‌های پنج میلیون ریالی انجام شود تا شائبه‌ای مبنی بر وجود پول در بانک و عدم پرداخت آن ایجاد نشود، همچنین نظارت بر میزان نگهداری وجه نقد در شعب به‌صورت روزانه انجام می‌شود.

حیدری تأکید کرد: این‌گونه نیست که بانک‌ها پول داشته باشند و از پرداخت آن خودداری کنند روزانه از سوی ناظر پولی بانک مرکزی میزان پول‌گذاری و برداشت هر بانک بررسی می‌شود، چالش فعلی، افزایش غیرمتعارف تقاضای پول نقد است که با توجه به نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، فشار بیشتری ایجاد کرده است.

وی در پایان از شهروندان خواست با مدیریت برداشت نقدی و استفاده بیشتر از ابزارهای پرداخت الکترونیکی، شبکه بانکی را در عبور از این مقطع یاری کنند و ابراز امیدواری کرد با تدابیر اندیشیده‌شده، مشکل موجود تا پایان سال به‌طور کامل مدیریت شود.