هدف اقلیم کُردستان، کمک به صلح و امنیت در منطقه است

منصور جهانی ـ «نیچیروان بارزانی» رئیس اقلیم کُردستان عراق در مورد روابط اقلیم کُردستان با ایران گفت: ما از اصول بنیادینی در سیاست پیروی می‌کنیم و می‌خواهیم عامل امنیت و حفظ ثبات در منطقه باشیم. پس از سفر سال گذشته و دیدار و گفت‌وگوهایمان با رهبر انقلاب و دیگر مقامات ایران، تا حد زیادی در مورد این مسائل توانستیم به درک متقابلی برسیم که تا به امروز ادامه دارد و امیدوارم در آینده نیز ادامه داشته باشد.

«نیچیروان ادریس بارزانی» رئیس اقلیم کُردستان عراق در کنفرانس سالانه صلح و امنیت خاورمیانه Middle East Peace and Security Forum در مورد چندین موضوع مهم مربوط به کُردها و چشم‌انداز وسیع‌تر منطقه‌ای سخنانی ایراد کرد و در جواب سؤالی در مورد سفر سال گذشته خود به ایران و دیدار با آیت‌الله «سیدعلی خامنه‌ای» مقام معظم رهبری و چندین مقام عالی‌رتبه ایران گفت: ایران، همسایه مهمی برای ماست و بر اساس یک اصل بنیادین؛ اقلیم کُردستان، همواره می‌خواهد که روابط مثبت و بدون مشکلی با ایران داشته باشد. اگر فقط جنبه اقتصادی را در نظر بگیریم، مبادلات تجاری بین ایران و اقلیم کُردستان در سال، حدود ۱۱ تا ۱۲ میلیارد دلار است؛ که بخش عمده آن در داخل اقلیم کُردستان انجام می‌شود. موضع اقلیم کُردستان؛ هرگز، حمایت از هیچ طرفی علیه جمهوری اسلامی ایران نبوده است.  

این دیپلمات ارشد در ادامه سخنانش افزود: جمهوری اسلامی در گذشته به ما کمک کرده است و ما قدردان تمام حمایت‌های آنها هستیم. هدف ما این است که به عنوان یک فاکتور، در برقراری امن و آسایش و حفظ ثبات در منطقه تأثیرگذار باشیم. معتقدم که برخی سوء‌تفاهم‌ها بین ما و ایران وجود داشت. با این حال، ما تا به حال به هیچ طرفی علیه آنها کمک نکرده‌ایم؛ ما هیچ‌وقت، چنین کاری را انجام نداده و در آینده نیز انجام نخواهیم داد. اطمینان دارم که در طول سفرمان به تهران، به ویژه پس از دیدار و گفت‌وگوهایمان با رهبر جمهوری اسلامی ایران تا حد زیادی در مورد این مسائل توانستیم به درک متقابلی برسیم که تا به امروز ادامه دارد و امیدوارم در آینده نیز ادامه داشته باشد.

بارزانی در جواب سؤالی در مورد ادعاهایی که علیه اقلیم کُردستان مطرح بود گفت: این ادعاها کاملاً بی‌اساس بودند. در سیاست و مصلحت اقلیم کُردستان نیست که درگیر هیچ مسئله‌ و مشکلی علیه جمهوری اسلامی ایران باشد. معتقدم که آنها بیشتر به این موضوع پی بردند. ما در این مسئله دخیل نبودیم. ما همیشه گفته‌ایم و در آینده نیز خواهیم گفت که قدردان و سپاسگزار تمام کمک‌هایی هستیم که جمهوری اسلامی به ما کرده است.

او درباره اتفاقات اخیر خاورمیانه و نقش و جایگاه اقلیم کُردستان در منطقه گفت: اقلیم کُردستان، همواره هدف خود را کمک به صلح و امنیت در منطقه قرار داده است. علاوه بر این، ما نه تنها برای اقلیم کُردستان، بلکه در عراق نیز در کنار برادرانمان در بغداد نقش مؤثری داشته‌ایم و تمام تلاش خود را در این زمینه به خوبی ایفا کرده‌ایم تا اطمینان حاصل کنیم که اقلیم کُردستان و عراق به بخشی از مشکلات منطقه‌، تبدیل نشویم.

این دیپلمات باتجربه درباره درگیری‌های اخیر در خاورمیانه گفت: به عنوان یک اصل، ما این ایده را قبول نداریم که چالش‌ها را می‌توان از طریق اسلحه و راهکارهای خشونت‌آمیز نظامی حل کرد. ما معتقدیم که مسائل منطقه، نیاز به بررسی و واکاوی دقیق و همچنین گفت‌وگوی جدی برای یافتن راه حل اصولی دارند. درگیری‌های منطقه نشان داده است که آنها فقط ویرانی به بار می‌آورند. وقتی به پیامدهای این جنگ‌ها نگاه می‌کنیم، شاهد ویرانی گسترده در سراسر منطقه، از جمله در فلسطین و فراتر از آن هستیم. با این وجود، معتقدیم که گفت‌وگو و دیالوگ راه حل این مسائل است. ما از تلاش‌های فعلی برای رسیدگی به این موضوع دلگرم شده‌ایم. قطعنامه اخیر شورای امنیت سازمان ملل متحد؛ گامی مهم در جهت تلاش‌هایی است که توسط رئیس جمهور ترامپ آغاز شده است و ما به اجرای موفقیت‌آمیز آن امیدواریم.

بارزانی در جواب سؤالی در مورد اهمیت نامه اخیر «دونالد ترامپ» رئیس جمهور آمریکا و همچنین نامه وزیر امور خارجه این کشور و اشاره آنها به نقش تأثیرگذار رئیس اقلیم کُردستان در برقراری صلح و ثبات در منطقه و همچنین ارزیابی‌‌اش از نقش ایالات متحده در خاورمیانه در دوره دوم ریاست جمهوری دونالد ترامپ گفت: طبیعتاً، آمریکا نیرویی قدرتمند در صحنه جهانی است. این کشور، به عنوان یک ابرقدرت مطرح است و می‌تواند نقش حیاتی در منطقه ایفا کند. در مورد جایگاه اقلیم کُردستان در منطقه، هدف ما این است که فاکتور امن و آسایش در منطقه باشیم. ما به دنبال حل مسالمت‌آمیز مسائل خود با بغداد از طریق گفت‌وگو هستیم. ما معتقدیم که آمریکا به عنوان یک کشور ابرقدرت؛ می‌تواند نقش مهمی در رسیدگی به مسائل فلسطین و اسرائیل و همچنین سایر چالش‌های منطقه‌ای ایفا کند.

بارزانی در جواب سؤالی درباره تصویب قانون اساسی جدید اقلیم کُردستان در طول چهار سال آینده گفت: شعار انتخاباتی ما در ششمین دوره انتخابات پارلمان عراق بر این نکنه تأکید داشت که قبل از تصویب قانون اساسی جدید اقلیم کُردستان؛ عراق باید قانون اساسی را اجرا کند. این یکی از خواسته‌های اصلی ماست؛ خواسته جمعی از سوی همه جناح‌های کُرد، باید پیگیری اجرای قانون اساسی عراق باشد. در درجه اول، مشکلات بین دولت اقلیم کُردستان و بغداد از عدم اجرای قانون اساسی ناشی می‌شود. نحوه تعامل بغداد با اقلیم کُردستان؛ برخلاف قانون اساسی، بیش از حد متمرکز است.

رئیس اقلیم کُردستان گفت: سیستم اقلیم کُردستان، برخلاف هر سیستم فدرال دیگری در جهان است. قانون اساسی عراق که در سال 2005 تدوین و با اکثریت آرا تصویت شد. ما به عنوان اقلیم کُردستان، تا این لحظه هم حرفمان این است که این قانون باید اجرا شود و از اجرای آن هم حمایت می‌کنیم. این قانون اساسی حقوق همه اقلیت‌های عراق را تضمین می‌کند؛ نه تنها اقلیت‌های اقلیم کُردستان، بلکه دیگر اقلیت‌های عراقی از جمله؛ سنی، شیعه، ترکمن، مسیحی و ایزدی. اگر ما بخواهیم که عراقی باثباتی داشته باشیم؛ شرط اول آن اجرای قانون اساسی است. برای اینکه عراق به ثبات برسد، مهمترین الزام آن، اجرای قانون اساسی است.

وی در مورد تصویب قانون اساسی جدید اقلیم کُردستان گفت: متأسفم که این را اینجا می‌گویم؛ باید مدت‌ها پیش آن را تصویب می‌کردیم. سال گذشته، به لطف مردم کُردستان، انتخابات بسیار موفقی را در اقلیم کُردستان برگزار کردیم که تقریباً ۷۲ درصد مردم در آن مشارکت داشتند. امیدواریم که پس از این انتخابات عراق، شاهد تشکیل دولت جدید حکومت اقلیم کُردستان باشیم و بدون شک، نخستین کار و اولویت اصلی پس از آن، مسئله تصویب قانون اساسی جدید اقلیم کُردستان خواهد بود.

بارزانی در جواب سؤالی درباره دیدار و رایزنی با رهبران مختلف عراقی، از جمله؛ نخست‌وزیر عراق و چندین شخصیت دیگر این کشور در حاشیه کنفرانس سالانه صلح و امنیت خاورمیانه (MEPS) گفت: معتقدم پس از تحمل یک دوره طولانی درگیری و چالش، امیدواریم که همه گروه‌ها و جریان‌ها به این تصمیم رسیده‌ باشند که باید به این مسائل، رسیدگی و راه حل جدی برای آنها پیدا شود. کلید الفبای صلح و ثبات در عراق؛ حل مشکلات آن بین اقلیم کُردستان و بغداد است. اگر عراق به صورت جدی تلاش کند که این مشکلات را برطرف کند، از نظر سیاسی؛ عراق وارد یک مرحله کاملاً متفاوت و موفقت‌تر خواهد شد. امیدواریم که همه جناح‌های عراقی از گذشته، درس گرفته باشند و آن درس این است که این دوره را به عنوان دوره‌ای متمرکز بر اجرای قانون اساسی عراق و حل همه مسائل با اقلیم کُردستان مطابق با آن در نظر بگیرند. واقعاَ امیدواریم که این اتفاق بیافتد و در حقیقت، اجرای آن را شاهد باشیم.

رئیس اقلیم کُردستان عراق در مورد دیدار و گفت‌وگو خود با رئیس جمهور ترکیه و هیأتی از نمایندگان کُرد در پارلمان این کشور برای پیشبرد روند صلح در ترکیه گفت: حکومت اقلیم کُردستان، همیشه بر این تأکید کرده و پیوسته آمادگی خود را برای کمک به این روند ابراز داشته است، روندی که ما معتقدیم به نفع همه اقلیت‌های ترکیه خواهد بود و تأثیر قابل توجهی هم بر اقلیم کُردستان و هم بر تمام منطقه خواهد داشت.  

او همچنین گفت: بر اساس گفت‌وگوهای من در آنکارا، به ویژه با آقای رئیس جمهور، می‌توانم تأیید کنم که این روند واقعاً جدی است. با این حال، باید واقع‌بین باشیم. چالشی که چهل سال ادامه داشته است را نمی‌توان در یک شبانه‌روز حل کرد. این روندی است که نیاز به صبر و تحمل دارد.

از مشاهدات و گفت‌وگوهای من در آنکارا، متوجه شده‌ام که تعهد قابل توجهی برای اطمینان از به نتیجه رسیدن این روند وجود دارد. آنچه که تاکنون از آقای اوجالان هم دیده‌ایم، تأکید قوی بر لزوم دستیابی به یک راه‌حل و پیشرفت به سمت صلحی است که به نفع همه طرف‌های درگیر باشد.

این دیپلمات باتجربه درباره تأثیر روند صلح در ترکیه بر وضعیت کُردهای روژئاوا در سوریه و دیدار و گفت‌وگو با فرمانده نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در اربیل و رئیس جمهور سوریه در حاشیه چهارمین اجلاس دیپلماسی آنتالیا  The Antalya Diplomacy Forum در ترکیه گفت: امروز، واقعیتی در سوریه وجود دارد، رئیس‌ جمهور «احمد الشرع» در آنجا حضور دارد. ما معتقدیم که این شرایط، شانس و فرصت بزرگی است برای اینکه سوریه به صلح و امنیت دست پیدا کند. پیام و راهنمایی ما به برادران کُردمان در سوریه در دو، سه نکته واضح و روشن بوده است؛ از همان روزهای نخست، به آنها گفته‌ایم که به دمشق بروند؛ پرچم سوریه جدید را بردارند، منتظر نباشید که برای شما دعوتنامه بفرستند. این کشور، ملت؛ جایگاه و آینده شماست. ضروری است که شما به طور فعال در شکل دادن به سرنوشت سوریه، مشارکت داشته باشید. این جوهره ارتباط ما با برادرانمان در سوریه است.

رئیس اقلیم کُردستان تأکید کرد: با این حال، مهم است که اذعان کنیم برخی نیروها، به ویژه ژنرال «مظلوم عبدی» و نیروهایی که همراه ایشان هستند؛ نقش بزرگی در مبارزه با تروریسم و رسیدگی به مسائل امنیتی و حفظ ثبات ایفا کرده‌اند؛ حالا چه در داخل سوریه و چه در مورد تأثیراتی که بر روی اقلیم کُردستان و عراق دارد. ما معتقدیم مدل حکومت متمرکز در سوریه، رویکرد و سیستم مناسبی برای حمکرانی در این کشور نیست. سوریه کشوری است که با تنوع قومی، مذهبی و فرهنگی خود شناخته می‌شود. ما بر این باوریم که یک ساختار حکومت متمرکز و قوی تحت مدل فعلی در سوریه؛ نتایج مثبتی به همراه نخواهد داشت.

بارزانی درباره رویکرد حکمرانی در سوریه گفت: ما هیچ‌وقت تکرار مدل حکمرانی اقلیم کُردستان در آنجا را پیشنهاد نمی‌کنیم. ما چنین پیشنهادی نداده‌ایم؛ بلکه معتقدیم که بر اساس خصوصیات و وضعیت سوریه؛ باید حکومتداری خود را با توجه به ویژگی‌ها، واقعیت و شرایط منحصر به فرد خود تطبیق دهد. متأسفانه، در دمشق، یک طرز فکر غالب وجود دارد که طرفدار یک دولت مرکزی قوی است. ما معتقد نیستیم که یک رویکرد مرکزگرایی قوی، آینده سوریه را بهبود بخشد. ما قاطعانه معتقدیم که حقوق تمام اقلیت‌ها در چهارچوب سوریه باید به رسمیت شناخته شود و آنها باید به حق و حقوق واقعی خود دست پیدا کنند. اقلیم کُردستان؛ از این دیدگاه، حمایت می‌کند و متعهد به کمک به تسهیل این روند است. من متوجه هستم که ترکیه کاملاً مشتاق رسیدگی به این مسائل است. با این حال، بر این باور نیستم که صرفاً اظهارات ترکیه منجر به اجرای واقعی آن شود؛ به این شیوه نیست. برعکس، معتقدم که ترکیه تلاش‌هایی کرده و به تلاش برای حل این مسائل ادامه خواهد داد، اما این یک موضوع داخلی در کشور سوریه است. دولت فعلی سوریه، باید به این درک و واقعیت برسد و یک مدل عملی درست، برای آینده کشور پیشنهاد دهد.

رئیس اقلیم کُردستان در ادامه این نشست در دانشگاه دهوک درباره چگونگی ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) در ارتش جدید سوریه و نظرات ترکیه و سوریه در این زمینه گفت: معتقدم که پیوستن نیروهای دموکراتیک سوریه به ارتش سوریه به صورت انفرادی امکان‌پذیر نیست. این امر به سادگی عملی نیست. ما در سال ۲۰۰۳ با آمریکایی‌ها با مشکل مشابهی روبرو شدیم. آمریکایی‌ها اصرار داشتند که نیروهای کُرد پیشمرگه باید بخشی از ارتش جدید عراق باشند. ما پاسخ دادیم که این عملی یا واقع‌بینانه نیست. پس از سه روز بحث، آنها در نهایت نامی برای پیشمرگه‌ها ابداع کردند. آنها نام «تکاوران کوهستان» Mountain Rangers را پیشنهاد دادند. به یاد دارم وقتی از آقای «مسرور بارزانی» که در اینجا نیز حضور دارند، پرسیدند: «اگر این نام را به کُردی ترجمه کنیم، چه خواهد شد؟» او پاسخ داد که ترجمه آن «پیشمرگه» خواهد بود.

«نیچیروان ادریس مصطفی بارزانی» در ادامه سخنانش تأکید کرد: همین امر در مورد کُردهای سوریه نیز صدق می‌کند. واقع‌بینانه نیست که به صورت جداگانه به آنها اطلاع دهیم که باید تک‌تک به ارتش سوریه بپیوندند. باید فرمول متفاوتی برای حل آن اتخاذ شود. به عنوان مثال، در حال حاضر، برای نمونه بازداشتگاه «الهول» Al-Hawl بزرگترین مشکل را ایجاد می‌کند؛ تقریباً 10 هزار نفر در آنجا زندانی هستند، که بسیار افراطی و وابسته به داعش هستند. چه سرنوشتی در انتظار این افراد خواهد بود؟ این وضعیت باید از طریق گفت‌وگو بین دمشق و (SDF) حل و فصل شود. ما معتقدیم که نیروهای دموکراتیک سوریه باید در اسرع وقت، اقدامات خاصی را انجام دهند. آنها از ماه مارس 2025 به توافقاتی با «احمد الشرع» رسیده‌اند، اما هیچ یک از آنها اجرا نشده است. آنها منتظر چه هستند؟ نمی‌دانم!

«نیچیروان بارزانی» در جواب آخرین سؤال مجری این پنل کنفرانس سالانه «صلح و امنیت خاورمیانه» درباره انکار کُردها در سوریه، ترکیه و حل این‌گونه مسائل از طریق گفت‌وگو و راهکاری مسالمت‌آمیز تأکید کرد: در طول این سال‌ها، سیاست انکار در منطقه، چقدر موفق بوده است؟ در واقع، رویکرد انکار وجود کُردها ناکارآمد بوده و نشان داده است که چنین سیاستی نمی‌تواند موفقیت‌آمیز باشد. ما معتقدیم که این چالش‌ها با در نظر گرفتن شرایط کُردها در هر کشوری که در آن زندگی می‌کنند؛ باید از طریق گفت‌وگو، تفاهم و راهکارهای مسالمت‌آمیز برطرف شوند. این مسائل باید مورد توجه قرار گیرند. موضع اقلیم کُردستان، این است که حل این مسائل، منجر به پیشرفت و توسعه خواهد شد. ما معتقدیم که راه حل این مشکلات، باید ریشه در جایگاه کُرد و مسئله کُردها در چهارچوب کشورهایی داشته باشد که در آنجا ساکن هستند. با این حال، ثابت شده است که سیاست کُردها را نمی‌توان انکار کرد.

کنفرانس سالانه صلح و امنیت خاورمیانه (MEPS) توسط دانشگاه آمریکایی کُردستان و با حضور «مسرور بارزانی» نخست وزیر حکومت اقلیم کُردستان، به همراه بسیاری از مقامات ارشد عراقی، شخصیت‌های برجسته سیاسی، دانشگاهیان، محققان، روزنامه‌نگاران و مهمانانی از اقلیم کُردستان، شهرهای مختلف عراق و... در شهر دهوک برگزار شد.