برف؛ چالشی فراموش شده در مدیریت شهری کردستان

روژان پرس: طی تحقیقی که  توسط محققین طراحی و معماری چین انجام گرفته بود ساختمان‌هایی که در فصل تابستان طراحی شده بودند دارای استخر بودند و ساختمان‌هایی که در فصل زمستان طراحی شده بودند فاقد استخر بودند و این‌نیاز احساس نشده بود. یعنی آب و هوای حاکم بر فضای ذهنی طراح، این نیاز را مهم جلوه داده بود. 

اکنون‌نگری یکی از مشکلات و معضلات طراحی شهری و حتی طراحی تجهیزات و ابزارآلات  می‌باشد.

رفتار خیابان‌ها و کوچه‌ها و حتی وسایل و ابزارآلات و مردم و مدیران در رویارویی با برف اخیر نشان داد که ما در مقابل پدیده‌های آب و هوایی تاب‌آوری پایینی داریم. باید برای تطابق با اشد تغییرات، راهکارهای مهندسی شده را به کار بگیریم. 

درست است آب و هوا و اثرات آن مسئله‌ای نسبی است و به‌ندرت رخ می‌دهد ولی همین اثرات زودگذر و غافل‌گیر کننده می‌تواند مانند برف اخیر معضلات جبران‌ناپذیری برای مدیریت شهری به‌وجود آورد و تمام رشته‌های مار را پنبه کند. همین تغییرات انگشت‌شمار می‌تواند ما را انگشت‌نما کند! وقتی به کاج‌های حاشیه جاده سنندج- دیواندره نیم نگاهی می‌اندازیم که در مقابل بارش اندک برفی قد خم می‌کنند به وضوح به این نتیجه می‌رسیم که کاج درختی سازگار با جغرافیای طبیعی ما نیست ولی ما در کاشت آن اکنون‌نگری کردیم.

باید ما حتی در طراحی فضای سبز به گیاهان و درختان سازگار توجه کنیم. به بازطراحی  ترمیمی فکر نماییم.

نیک می‌دانیم شهرهای مناطق سردسیر برای روزهای سخت برفی طراحی و ساخته نشده‌اند. به نظر می‌رسد برف از مولفه‌هایی می‌باشد که کلا به باد فراموشی سپرده شده است. اگر ما به عنوان وارث گذشتگان به رفتار آنها در مقابل پدیده‌های طبیعی توجه کنیم می‌توانیم از آنها درس بگیریم. قبلا خانه‌های هر فرد دورادور خالی و برای منازل خود جای برف در نظر می‌گرفتند. یا اگر به ساخت روستاها توجه کنیم اغلب باوجود زمین‌های صاف در اطراف روستا در ارتفاعات و در جای داری شیب در مقابل سیل و رو به افتاب برای برف‌های زمستانه بنا شده‌اند. 

 تا چند سال اخیر ما در شهرهای سردسیری همانند زرینه شاهد اختلاف حقوقی ملکی بودیم بر سر زمین‌های خالی که دورادور منازل در نظر گرفته شده بود. این فضای خالی در ادبیات قدیم بانام جای برف از آن نام برده می‌شد که درحال حاضر به دلیل کاهش بارش مفهوم خود را از دست داده و این فضاهای خالی به بناهای مسکونی تبدیل شده‌اند.

مطمئنا مدیران شهری نمی‌توانند برف‌های باریده با این‌حجم را به خارج شهر  هدایت کنند و صرفا با ماشین‌الات با آن برف‌بازی می‌کنند تا شاید آفتاب سوزان به کمک آنها بیاید. نیک می‌دانیم انتقال این برف به هر نقطه از شهر به دلیل اینکه در طراحی به آن توجه نشده است، می‌تواند مشکلات حقوقی ناشی از تصادفات را دامنگیر مدیران نماید.

 تحقیق اقای گرگ برادن در حوزه چرخه‌های آب و هوایی نشان می‌دهد تمام الگوهای آب و هوای اقتصادی و حتی برخوردهای انسانی در بازه‌های زمانی خاصی تکرار می‌شود و صرفا با صورت شکلی تغییراتی را شاهد هستیم.

در سنوات ۱۳۴۲ و ۱۳۵۰ در شهر سنندج و به تبع آن شهری همانند زرینه برفی با ارتفاع ۶ متر می‌بارد و مشکلات زیادی را به وجود می‌آورد. در این برف در کل کشور ۲۰۰ روستا کلا از روی نقشه محو می‌شوند.

متاسفانه رویدادهای آب و هوایی ‌و پیامدهای ناگوار آن در نگاه بیشتر مدیران شهری در مناطق سردسیر فراموش شده است.

*شهردار زرینه