گردشگری سبز؛ پیوند طبیعت‌ با صنعت توریسم

روژان ـ گردشگری سبز؛ عنوانی است برای پیوند میان اقتصاد گردشگری و حفاظت از منابع طبیعی. گردشگری سبز، رویکردی در صنعت گردشگری است که در آن بهره‌برداری از جاذبه‌های طبیعی با حفاظت از محیط‌زیست، کاهش آسیب به منابع طبیعی، مشارکت جوامع محلی و توسعه پایدار همراه می‌شود؛ به این معنا که طبیعت تنها مقصد گردشگر نیست، بلکه سرمایه‌ای است که باید هم‌زمان با استفاده گردشگری، حفظ و احیا شود.

استان کردستان با برخورداری از جنگل‌های زاگرس، کوهستان‌ها، چشمه‌ها، رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و چشم‌اندازهای طبیعی، ظرفیت گسترده‌ای برای توسعه گردشگری سبز دارد؛ ظرفیتی که اگر با حفاظت از منابع طبیعی و مشارکت مردم محلی همراه شود، می‌تواند به یکی از مسیرهای مهم توسعه پایدار استان تبدیل گردد.

حالا مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان می‌گوید این اداره با سازمان میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان با هدف توسعه گردشگری سبز و پایدار، حفاظت از میراث طبیعی و تقویت مشارکت جوامع محلی و بخش خصوصی، تفاهم‌نامه همکاری امضا کرده‌ است.

بر اساس این تفاهم‌نامه، دو دستگاه در زمینه شناسایی و حفاظت از ظرفیت‌های طبیعی و گردشگری، اجرای برنامه‌های مشترک درختکاری و جنگل‌کاری، توسعه مسیرهای طبیعت‌گردی، برگزاری پویش‌ها و جشنواره‌های فرهنگی و ترویج فرهنگ حفاظت از منابع طبیعی همکاری خواهند کرد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های گردشگری سبز این است که درآمد حاصل از حضور گردشگران می‌تواند بخشی از هزینه‌های حفاظت و احیای طبیعت را تأمین کند. در چنین الگویی، روستاها و جوامع محلی تنها تماشاگر ورود گردشگران نیستند، بلکه خود به بخشی از چرخه گردشگری و حفاظت از منابع طبیعی تبدیل می‌شوند.

از این منظر، توسعه مسیرهای طبیعت‌گردی در کردستان می‌تواند هم‌زمان با ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای روستاییان و فعالان محلی، به افزایش انگیزه برای حفاظت از جنگل‌ها، مراتع، چشمه‌ها و سایر عرصه‌های طبیعی منجر شود.

اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان نیز در چارچوب این تفاهم‌نامه، شناسایی عرصه‌های مناسب برای اجرای طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت، همکاری در تأمین و معرفی نهال‌های بومی و سازگار با اقلیم کردستان، ارائه آموزش‌های تخصصی و در اختیار گذاشتن اطلاعات مربوط به ظرفیت‌های منابع طبیعی برای توسعه گردشگری را بر عهده گرفته است.

در شرایطی که بخش‌هایی از زاگرس با چالش‌هایی همچون خشکسالی، کاهش پوشش گیاهی، آتش‌سوزی جنگل‌ها و فشار بر منابع آب مواجه است، پیوند میان گردشگری و حفاظت از طبیعت می‌تواند فراتر از یک برنامه گردشگری، به یک برنامه درازمدت آموزشی تبدیل باشد.

کارشناسان منابع طبیعی معتقدند گردشگری سبز می‌تواند طبیعت را از یک «جاذبه برای تماشا» به یک «سرمایه برای حفاظت و احیا» تبدیل کند؛ البته تحقق این هدف نیازمند آن است که توسعه گردشگری با ظرفیت محیط‌زیست هماهنگ باشد؛ چراکه ورود بی‌ضابطه توریست، ساخت‌وساز در عرصه‌های طبیعی، تولید زباله و مصرف بی‌رویه آب، اگر مدیریت نشود، می‌تواند دقیقاً نتیجه‌ای معکوس داشته باشد.

بر همین اساس، استفاده از اعتبارات دولتی، مسئولیت اجتماعی بنگاه‌های اقتصادی، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، تشکل‌های مردم‌نهاد و جوامع محلی از دیگر محورهای این تفاهم‌نامه اعلام شده است.

این تفاهم‌نامه برای مدت چهار سال به امضای دو طرف رسیده و انگونه که مدیرکل منابع طبیعی کردستان می‌گوید در صورت تبدیل‌شدن از یک سند اداری به برنامه عملیاتی و قابل سنجش، می‌تواند زمینه‌ای برای پیوند دو ضرورت مهم کردستان، یعنی توسعه گردشگری و احیای طبیعت باشد. طبیعتی که گردشگر را به این استان می‌کشاند باید حفظ شود.