جیهان‌گیری؛ دەرفەتێکە بۆ دووبارە لەدایک بوونەوەی شوناسی نەتەوەیی کورد

جیهان‌گیری و دواتر سەرهەڵدانی سیاسەتی شوناس دەرفەتێکە بۆ دووبارە چەمکسازی ناسنامە و دووبارە کێشانەوەی خاکی نیشتمان لەسەر عەقڵی بەکۆمەڵی گەلی کورد. شوناس، وەک بەرهەمی کاریگەریی پەیوەندییە دیالێکتیکییەکان، لە ڕێگەی دەربڕینی جیاوازییەکانەوە مانا دەدۆزێتەوە. لە ڕاستیدا ناسنامەکان ڕەهەندێکی دیالکتیکیی پەیوەندی نێوان خود و ئەویتریان هەیە؛ و پرۆسەیەکە کە هەمیشە بەردەوامە. پێدەچێت ئەگەر قبووڵی بکەین کە یەکێک لە پایە گرنگەکانی جیهانگیری گرنگیی لۆژیکی جیاوازی شوناسە، ئەوا دەتوانین بڵێین جیهانگیری دەرفەتێکە بۆ دووبارە لەدایک بوونەوەی شوناسی نەتەوەیی کورد و گەڕانەوەی بۆ وڵاتەکەی بە جەختکردنەوە لەسەر تایبەتمەندی ناسنامەی کورد و جیۆپۆلەتیکی کولتووری. لە ڕاستیدا گرنگی جیهانگیری لە پێوەندی لەگەڵ گەڕانەوەی نیشتمانەوە تا ڕادەیەک بووە کە هەندێک لەم سەردەمەدا باسیان لە گۆڕینی پارادایم لە بواری ناسیۆنالیزمی کوردیدا کردووە؛ لەم ڕووەوە لەگەڵ ستوارت هۆڵ هاوڕاین کە لە سەردەمی جیهانگیریدا شوناسە پەراوێزخراو و سەرکوتکراوەکانی وەک ناسنامەی کورد دەرفەتێک بۆ دووبارە نیشتمانبوونەوە دەدۆزنەوە. لە ڕاستیدا لە لایەک جیهانگیری لە هەلومەرجی نوێدا زەمینەی دووبارە ناساندنەوە بۆ کورد ڕەخساندووە بە لەرزۆکی ئەو سوپەر گێڕانەوەی شوناسسازی کە زاڵن بەسەر ناسنامەی کوردیدا و لە لایەکی دیکەشەوە جیهانگیری بووەتە توانا و ئەگەرێک بۆ کورد بۆ خوڵقاندنی گوتاری تایبەتی خۆی لە ناساندن و ناسیۆنالیزمی بەرەنگاری بەرامبەر بە سوپەر گێڕانەوەی هەژمونگەرایی لەسەر شوناسی کورد.

بە کاریگەریی هزری لیۆتارد، دەتوانین بگەینە ئەو ئەنجامەی کە ئەمڕۆ لە قۆناغێکی مێژووداین کە جیهانگیری وایکردووە سوژەی کورد لە تەڵەی بەرهەمە شوناسییەکان دەرباز بێت کە لە ئەنجامی هەژموونی میتا گێڕانەوەی غەیرە کوردییەوە سەرهەڵدەدات.

جگە لەوەش، ئەمڕۆ لە سەردەمی سیاسەتی شوناس و لەگەڵ لامەرکەزیکردنی مێتا گێڕانەوەی شوناسسازی ناکوردی، بە کردەیی شاهیدی بوژانەوەی زمان، کولتوور، مۆسیقا، ئەدەب و سینەمای کوردی و دواتر گەشەسەندن و گەشەسەندنی هۆشیاری نەتەوەیی و ناسیۆنالیزمی کوردیین. بۆ نموونە ئەمڕۆ تەکنەلۆژیای مۆدێرن ڕێگەی بە مۆسیقاژەنان داوە لە سنوورە خاکییەکان جیاببنەوە و دەستیان بە سەرچاوەکان بگات بۆ ئەوەی هونەرەکەیان بخەنە پێشەوە لەسەر ئاستی جیهانی. بەهەمان شێوە ئێستا پیشەسازی سینەما و سینەماکارانی کوردیش دەرفەتێکیان دۆزیوەتەوە کە دەستپێشخەری لە دەرەوەی سیاسەتی سانسۆر و نکۆڵیکردن لە ناسنامەی کوردایەتی خۆیان بکەن و لە ڕێگەی سینەمای کوردییەوە خەریکی گەڕانەوەی کورد بن. بەگشتی جیهانگیری دەرفەتێکە بۆ گۆرانیبێژان، سینەماکاران، ئەکتەران، نووسەران، شاعیران، ڕۆماننووسانی کورد کە ئەو داتا و توخمانەی کە ناسنامەی کورد پێکدەهێنن لە مێژووەوە وەک بریکاری کایەی گشتی دابەزێنن و لە شێوەی فیلم و شێعر و چیرۆک و گۆرانی نیشتمانپەروەرانە لەسەر عەقڵی بەکۆمەڵی گەلی کورد دایانبمەزرێنن و پێشکەشیان بکەن. لەم ڕووەوە لە سەردەمی جیهانگیری و بە هاوکاری میدیای نوێ و کەرەستەی هونەری و سینەمایی دەرفەتێک بۆ کورد هاتۆتە ئاراوە کە هەنگاوێک بەرەو پتەوکردنی ناسنامەی نەتەوەیی خۆی بنێت بە دووبارە خوێندنەوە و نوێنەرایەتیکردنی ئەو ئازار و مەینەتیانەی کە بەسەر کورددا سەپێنراوە.