مدیرکل ثبت احوال کردستان از پیشینه و نقش این نهاد در حفظ هویت مردم میگوید
قصه نامها و احوالات مردم
جالب است بدانید که بیشترین ولادتها مربوط به مادران در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال بوده که حدود ۲۹ درصد کل ولادتها را شامل میشود.
اگر امروز در سنندج به اداره ثبت احوال نگاه کنیم، شاید فقط صفهای شلوغ و کارکنان پشت میزها به چشم بیاید؛ اما پشت هر برگه شناسنامه و کارت ملی، قصهای از زندگی مردم این دیار جریان دارد. ثبت احوال کردستان بیش از یک نهاد اداری است؛ اینجا جایی است که هویت و ریشههای خانوادگی، فرهنگ و زبان مردم ثبت میشود و هر نام، پلی است به گذشته و خاطرههای جمعی.
بیش از صد سال پیش، وقتی نخستین نهاد ثبت احوال در ایران شکل گرفت، کمتر کسی فکر میکرد روزی شناسنامهها به حافظه فرهنگی و تاریخی مردم تبدیل شوند. در سنندج، اولین شناسنامه رسمی در سال ۱۳۰۵ به نام «سید عبدالعزیز شیخالاسلامی» صادر شد و از همان زمان، اداره ثبت احوال به مرور تبدیل شد به جایی که نه فقط تولد و مرگ، بلکه داستانها و هویت مردم در آن محفوظ میماند.
ثبت احوال یعنی ضبط و ثبت وقایع زندگی؛ «ثبت» یعنی یادداشت کردن و «احوال» یعنی رخدادهای انسانها. این نهاد، به شکل غیررسمی، نگهبان تاریخ مردم است؛ گاهی یک نام کردی ساده مثل «ههورامان» یا «ئارین» میتواند روایتگر نسلها و ارتباط خانوادهها با سرزمینشان باشد. هر شناسنامه، همانند یک دفتر خاطرات کوچک، حامل هزاران قصه کوچک و بزرگ است.
امروز ثبت احوال فقط به کاغذ و دفتر محدود نیست. با سامانههای آنلاین و پایگاههای داده الکترونیکی، مردم میتوانند خدمات هویتی را راحتتر دریافت کنند و اداره نیز میتواند آمار دقیق جمعیت، الگوهای رشد و تغییرات فرهنگی را تحلیل کند؛ اما در دل این فناوری، هنوز همان حس انسانی و ریشهای ثبت هویت پابرجاست؛ هر برگه شناسنامه، دنیایی از قصههای رنگارنگ است؛ دنیایی که با وجود فناوری و تغییرات، هنوز داستان مردم و فرهنگ کردی را روایت میکند.
در یکی از روزهای گرم تابستان و زیر کولر در دفتر روزنامه روژان پای صحبتهای علی جوکار، مدیرکل ثبت احوال کردستان، نشتتیم تا درباره چالشها، برنامهها و دغدغههای این نهاد حرف بزند و از حفظ هویت مردم کردستان بگوید. مدیری که متن و حاشیهاش یکی است و آن تمرکز بر وظایف سازمانی است. همین تمرکز باعث شده که بر ریزترین مسائل اداری احاطه داشته باشد و درگیر حاشیهها نشود. عاشق کارش است و وقتی از وظایف سازمانی سخن میگوید گویی از جزئی از زندگی خود حرف میزند. گفتوگو با او، ادامه طبیعی این داستان است؛ قصهای که از برگههای شناسنامه آغاز شده و به امروز رسیده است:
* جناب آقای جوکار، یکی از مهمترین سرفصلهای کاری در دولت جدید، هوشمندسازی و تسهیل فرآیندها برای مردم بوده است. ثبت احوال استان کردستان در این زمینه چه گامهایی برداشته است؟”- بله، دقیقاً همینطور است. ما در ثبت احوال استان، در راستای تحقق اهداف ‘دولت وفاق ملی’ و برای رفاه حال همشهریان گرامی، تلاش کردهایم تا خدمات را به سمت الکترونیکی شدن و هوشمندسازی سوق دهیم. از جمله مهمترین اقداماتمان در یک سال اخیر میتوانم به موارد زیر اشاره کنم:
اجرای طرح صدور الکترونیکی گواهی ولادت که فرآیند ثبت تولد را بسیار سریعتر و آسانتر کرده است.
اجرای طرح صدور الکترونیک گواهی انحصار وراثت که این گام بزرگی در تسهیل امور حقوقی شهروندان پس از فوت عزیزانشان است.
راهاندازی مرکز تجمیع چاپ شناسنامه مکانیزه که به ما امکان میدهد شناسنامههای جدید را با کیفیت و سرعت بسیار بالاتری چاپ و تحویل دهیم.
ایجاد مرکز رصد جمعیت ثبت احوال استان کردستان: این مرکز، قلب تپنده سازمان ماست و مسئول جمعآوری و تحلیل دقیق آمارهای حیاتی استان است.
تکمیل پایگاه اطلاعات خانواده با اجرای پروژه سببی-نسبی: با این پروژه، اطلاعات خویشاوندی و خانوادگی به شکل دقیقتر و کاملتری در دسترس قرار میگیرد که خود زیرساخت بسیاری از خدمات آینده است.
* روند صدور کارت ملی هنوز با مشکل روبهرو است؟
- سازمان ثبت احوال در حال رفع این مشکل است، اما این روند برای اینکه روال عادی بگیرد زمان بر است زیرا تراشه آن تحریم است. در حال حاضر شرکتهای نوبنیان هستند که روی این موضوع کار و بدنه را تولید میکنند.
* تا چه میزان فعالیتها به سمت الکترونیکی رفته است؟
- سازمان ثبت احوال شاید تنها سازمانی باشد که تا ۹۰ درصد عملیات آن الکترونیکی انجام میشود. صدور کارت ملی باعث شد که تکیه بر دولت الکترونیکی بر اساس شماره ملی بیشتر شود. بعد از آن شناسنامه مکانیزه در حال صادر شدن است و در حال حاضر ما سامانه چاپ متمرکز شناسنامه را داریم.
اساسیترین کاری که سازمان ثبت احوال انجام داد، آرشیو الکترونیکی بود. تمامی اسناد ولادت و فوت مردم به صورت آرشیو درآمده است که این باعث شده، شناسنامه یک فرد متعلق به هر استانی باشد، در استانهای دیگر نیز قابل تعویض و دریافت است، فقط کافی است به اداره ثبت احوال یا دفاتر پیشخوان محل سکونت خود مراجعه کرده و شناسنامه تعویض و تحویل فرد داده میشود.
از مرداد سال ۱۴۰۳ طرح متمرکز چاپ شناسنامه راهاندازی شده است که تمامی دفاتر پیشخوان بر اساس درخواستهایی که از متقاضی میگیرند و آدرسی که خود فرد میدهد، شناسنامه فرد موردنظر در مرکز استان چاپ شده و برای آدرس او ارسال میشود.
* سامانه سهیم چه کارایی دارد و چه خدماتی در آن ارائه میشود؟
- سامانه سهیم یکی از مهمترین سامانههای سازمان ثبت احوال است که در آن ۲۱ نوع خدمت از جمله تغییر نام، تغییر نام خانوادگی، پایگاه خانوار، گواهی تجرد، خلاصه رونوشت وفات و موارد دیگری که به مرور تکمیلتر میشود به صورت مجازی با اینترنت انجام شده و موبایل محور است.
به سه طریق میتوان وارد سامانه سهیم شد که از طریق آدرس
sahim.sabteahval.ir، یا از طریق سایت ncr.ir و یا با ورود به پورتال سازمان ثبت احوال کشور، میتوان سامانه سهیم را جستوجو کرد و وارد آن شد. هنگامی که وارد سامانه سهیم شدیم اگر کاربر جدید باشیم باید ثبتنام کرده و نام کاربری و پسورد بگیریم و بعد آنجا ۲۱ خدمت وجود دارد که به آنها دسترسی خواهیم داشت.
* در باره روند صدور گواهی ولادت الکترونیکی میشه بیشتر توضیح دهید؟
- پس از چاپ متمرکز شناسنامه، کار دیگری که حال در دست اقدام است و سال گذشته وزیر کشور آن را افتتاح کرد، صدور گواهی ولادت الکترونیکی است، در گذشته اگر خانوادهای فرزندشان بهدنیا میآمد، بیمارستان شناسنامه پدر و مادر را تحویل میگرفت و پزشک زنان یک گواهی ولادت صادر میکرد و همکاران ما از ثبت احوال به زایشگاه مراجعه میکردند و گواهی ولادت و شناسنامهها را تحویل میگرفتند و پدر و مادر ۱۵ روز فرصت داشتند برای صدور و دریافت شناسنامه فرزندشان به سازمان ثبت احوال مراجعه کنند، اما در حال حاضر برای فرزندی که متولد میشود هم گواهی ولادت صادر میشود و هم یک کد ۹ رقمی به شماره ملی که والدین دادهاند، ارسال خواهد شد.
والدین در سامانه سهیم وارد قسمت «سامانه تعاملی نام» میشوند و اسم موردنظر را برای فرزندشان وارد میکنند، اگر آن اسم در پایگاه ثبت احوال باشد، مشکلی وجود ندارد و درخواست پذیرفته میشود و بر اساس اطلاعاتی که والدین دادهاند شناسنامه صادر و به آدرسشان ارسال میشود و نیازی به مراجعه به مراکز ثبت احوال نیست.
* در یک سال گذشته وضعیت ولادت در استان چطور بوده است؟
- "آمارهای ولادت ما در این دوره یک ساله یعنی از ابتدای مرداد ۱۴۰۳ تا پایان مرداد ۱۴۰۴، نشاندهنده حیات و پویایی استان است؛ یعنی ۲۰,۲۷۲ واقعه ولادت به ثبت رسیده است.
از این تعداد، ۱۵,۰۸۷ مورد در مناطق شهری و ۵,۱۸۵ مورد در مناطق روستایی بوده است.
از نظر جنسیتی، ۱۰,۵۵۱ پسر و ۹,۷۲۱ دختر متولد شدهاند که نشاندهنده نسبت جنسی ۱۰۸.۵ است؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ دختر، حدود ۱۰۸.۵ پسر به دنیا آمدهاند.
جالب است بدانید که بیشترین ولادتها مربوط به مادران در گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال بوده که حدود ۲۹ درصد کل ولادتها را شامل میشود.
میانگین سن مادران در زمان ولادت ۳۱.۳۳ سال و میانگین سن پدران ۳۵.۸۹ سال بوده است.
همچنین در این دوره، ۳۶۸ مورد دوقلوزایی، ۱۹ مورد سهقلوزایی و حتی یک مورد چهارقلوزایی نیز داشتهایم که نشان از برکات الهی است.
* و در مورد آمار وفات چطور؟
- در همین بازه زمانی، ۹,۳۲۲ واقعه وفات ثبت شده است:
۶,۳۳۶ مورد در مناطق شهری و ۲,۹۸۶ مورد در مناطق روستایی رخ داده است.
از این تعداد، ۵,۲۲۱ نفر مرد و ۴,۰۹۹ نفر زن بودهاند. نسبت جنسی در وفات ۱۲۷.۴ است، به این معنی که در مقابل هر ۱۰۰ واقعه وفات زنان، حدود ۱۲۷ واقعه وفات مردان به ثبت رسیده است.
میانگین سن مردان فوتشده ۶۵.۶۲ سال و زنان فوتشده ۷۰.۷۹ سال بوده است که نشاندهنده امید به زندگی بالاتر در زنان استان است.
* آمارهای ازدواج و طلاق همواره مورد توجه جامعه است. وضعیت ازدواجها در یک سال اخیر چگونه بوده و بیشترین آمار در چه گروههای سنی ثبت شده است؟
- در خصوص ازدواج، از ابتدای مرداد ۱۴۰۳ تا پایان مرداد ۱۴۰۴، ۱۳,۸۸۵ واقعه ازدواج به ثبت رساندهایم:
۱۱,۵۶۶ مورد در مناطق شهری و ۲,۳۱۹ مورد در مناطق روستایی بوده است.
نکات جالب در این بخش، گروههای سنی پرتکرار است: بیشترین ازدواج مردان در گروه سنی ۲۵ تا ۲۹ سال با ۳,۵۵۵ مورد (۲۵.۶ درصد) و بیشترین ازدواج زنان در گروه سنی ۲۰ تا ۲۴ سال با ۳,۴۸۶ مورد (۲۵.۱ درصد) ثبت شده است.
میانگین سن ازدواج بار اول برای مردان ۲۸.۴۳ سال و برای زنان ۲۴.۱۲ سال است.
* و در مورد طلاق، که متاسفانه یکی از چالشهای اجتماعی است، آمارها چه میگویند؟- در همین دوره، ۶,۴۰۰ واقعه طلاق به ثبت رسیده است:
۵,۶۳۱ مورد در مناطق شهری و ۷۶۹ مورد در مناطق روستایی بوده است.
میانگین سن طلاق بار اول برای مردان ۳۸.۶۴ سال و برای زنان ۳۴.۲۳ سال است.
از نظر گروههای سنی، بیشترین طلاق در مردان مربوط به گروه سنی ۴۰ تا ۴۴ سال با ۱,۳۲۸ مورد (۲۱ درصد) و در زنان مربوط به گروه سنی ۳۵ تا ۳۹ سال با ۱,۳۷۰ مورد (۲۱.۴ درصد) است.
نکته مهمی که باید ذکر کنم این است که این آمارها بر مبنای تاریخ وقوع و گزارش ثبت تا تاریخ ۰۳/۰۶/۱۴۰۴ هستند و ممکن است با ثبت اطلاعات جدید، تغییرات جزئی داشته باشند.
* در نهایت، بپردازیم به اسناد هویتی مهمی مثل کارت هوشمند ملی و شناسنامهها. در یک سال اخیر، چند نفر موفق به دریافت کارت هوشمند ملی شدهاند و چند شناسنامه جدید صادر شده است؟
- در خصوص کارت هوشمند ملی که یک سند هویتی بسیار مهم در عصر حاضر است:
۳۹,۰۹۴ مورد ثبت نام برای دریافت کارت انجام شده است.
۲۵,۳۱۷ کارت هوشمند ملی صادر شده است.
و در نهایت، ۲۷,۰۷۳ کارت تحویل مردم شده که نشاندهنده تلاش ما برای رساندن این اسناد به دست صاحبانشان است.
در مورد شناسنامهها نیز در مجموع، ۱۱۳,۳۷۹ جلد شناسنامه در استان چاپ و صادر شده است.
از این تعداد، ۹۱,۴۲۶ جلد برای افراد بالای ۱۵ سال و ۲۱,۹۵۳ جلد برای افراد زیر ۱۵ سال بوده است.
* از توضیحات جامع و روشن شما بسیار سپاسگزاریم.
- بنده هم بار دیگر از شما و روژان بابت پوشش این گفتگو تشکر میکنم و امیدوارم این اطلاعات برای همشهریان عزیز مفید واقع شود.
آدرس کوتاه خبر: