خاموش در کنار هم

خانه هنوز همان خانه است؛ سقف دارد، دیوار دارد، آدم‌ها هم زیر یک سقف‌اند، اما گویی سکوتی سنگین در میان آن‌ها حکم‌فرماست. صداها کمتر شده‌اند، چشم‌ها به صفحه‌ها دوخته شده‌اند و دل‌ها گاهی از هم فاصله گرفته‌اند. رسانه‌های اجتماعی آمده‌اند تا ارتباط را آسان‌تر کنند، اما گاهی، خودِ رابطه را از بین می‌برند.

رسانه‌های اجتماعی دیگر فقط یک ابزار ارتباطی نیستند؛ آن‌ها حالا بخشی از زندگی، کار و حتی هویت ما شده‌اند. طبق گزارش جدید مرکز آمار ایران (۱۴۰۳)، بیش از ۷۸ درصد خانواده‌ها روزانه بین ۴ تا ۶ ساعت از وقت خود را در فضای مجازی می‌گذرانند. این آمار، نه فقط یک عدد، بلکه آینه‌ای‌ست از خانه‌هایی که صدای گفت‌وگو در آن‌ها کم‌رنگ شده.

خانواده، جایی‌ست که ما یاد می‌گیریم چطور انسان باشیم، چطور گوش بدهیم، چطور دوست بداریم. اما وقتی هر عضو خانواده بیشتر با گوشی‌اش وقت می‌گذراند تا با دیگری، این یادگیری آسیب می‌بیند.گفت‌وگوها کوتاه می‌شوند، شوخی‌ها کمتر، صمیمیت‌ها سردتر. صداهای دیجیتال، جای صداهای انسانی را می‌گیرند.

شبکه‌های اجتماعی بی‌شک فواید بسیاری دارند؛ از آموزش و اطلاع‌رسانی گرفته تا حفظ ارتباط با عزیزان دور. اما اگر این شبکه‌ها جای رابطه‌های واقعی را بگیرند، اگر به‌جای پیوند، فاصله ایجاد کنند، آن‌وقت چیزی در قلب خانواده فرو می‌ریزد. این فقط یک تغییر سبک زندگی نیست؛ یک هشدار است.

هانس گادامر، فیلسوف آلمانی قرن بیستم، در نظریه‌ی «هرمنوتیک گفت‌وگویی» خود بر این باور بود که فهم اصیل تنها از دل گفت‌وگو حاصل می‌شود—گفت‌وگویی که در آن هر طرف حاضر است دیگری را واقعاً *بشنود*، نه فقط منتظر پاسخ خود باشد.از نگاه او، گفت‌وگو نه یک ابزار ارتباطی ساده، بلکه یک «رخداد فهم» است؛ جایی که معنا در میان دو انسان شکل می‌گیرد.

وقتی ما دیگر با هم حرف نمی‌زنیم، وقتی گوشی‌ها میان ما و عزیزان‌مان ایستاده‌اند، آن‌وقت این «رخداد» اتفاق نمی‌افتد. یعنی فهم، صمیمیت و حتی خودِ رابطه، به‌تدریج محو می‌شودهرچند از نظر فیزیکی کنار هم باشیم.

فرزندان ما در جهانی بزرگ می‌شوند که الگوبرداری از فضای مجازی، بخشی از زیست روزانه‌شان است. اگر خانه سکوت کند، اگر والدین درگیر دنیای مجازی خودشان باشند، نوجوان‌ها راهشان را در جاهای دیگری جست‌وجو می‌کنند؛ جاهایی که نه همیشه امن‌اند و نه همیشه واقعی.

اما هنوز دیر نشده؛می‌توان تصمیم گرفت گوشی‌ها را گاهی کنار گذاشت؛ با هم شام خورد، فیلم دید، بازی کرد، حرف زد، حتی سکوت کرد، ولی کنار هم. می‌توان آگاهانه از تکنولوژی استفاده کرد، نه این‌که اسیر آن شد. رسانه‌ها باید ابزار باشند، نه ارباب. در دنیایی که همه‌چیز با لمس یک انگشت ممکن شده، شاید تنها چیزی که دوباره باید یاد بگیریم، لمس دل‌های هم باشد.

خانه هنوز هم می‌تواند گرم باشد، زنده باشد، نزدیک باشد—اگر ما بخواهیم.اگر بگذاریم صدای دل‌ها، از صدای زنگ‌ها پیشی بگیرد.

منبع: روزنامه روژان