بسیاری از معابر شهری در چهارشنبهسوری به صحنههایی از انفجارهای مهیب و حوادث خطرناک تبدیل شدهاند.
چهارشنبهسوری این آیین کهن ایرانی روزگاری نماد همبستگی و شادی بود اما امروز در سایه رفتارهای پرخطر و ناآگاهانه به چالشی بزرگ برای جامعه تبدیل شده است. تخریب اموال عمومی، آسیب رساندن به زیرساختها و اخلال در آرامش روانی مردم، چهرهی ناخوشایندی از این مراسم را پدید آورده است. در این میان توجه به بازگشت این مراسم به اصالت خود امری ضروری است.
در حالی که بسیاری از خانوادهها چهارشنبهسوری را در کنار عزیزانشان میگذرانند هزاران نیروی امدادی، آتشنشان، پلیس و کادر درمان در آمادهباش کامل هستند تا از جان و مال مردم در برابر حوادث ناگوار محافظت کنند. این افراد که میتوانستند این شب را در کنار خانواده خود سپری کنند، بهدلیل حجم بالای حوادث و بحرانها، ساعتها در خیابانها، بیمارستانها و مراکز امدادی مشغول خدمت رسانیاند. هر آتشنشان در میان زبانههای آتش، هر پزشک و پرستار در میان ازدحام مجروحان و هر نیروی پلیس در دل آشوب خیابانها، تنها یک هدف دارند حفظ امنیت و جان شهروندان. اما آیا رواست که بهای یک شب هیجان دوری این افراد از خانواده هایشان و تحمل فشارهای طاقت فرسا باشد؟
امروزه بسیاری از معابر شهری در چهارشنبهسوری به صحنههایی از انفجارهای مهیب و حوادث خطرناک تبدیل شدهاند. در این شب خیابانهای شهر بیش از آنکه محلی برای شادی باشند به فضایی پر اضطراب و نگرانکننده تبدیل میشوند. این وضعیت نهتنها امنیت عمومی را تهدید میکند، بلکه آسیبهای سنگینی به اموال عمومی و شخصی وارد میسازد.
آسفالتهای ترک خورده، سنگفرشهای شکسته، فضای سبز سوخته، ایستگاههای اتوبوس و مبلمان شهری تخریب شده، همگی هزینههای گزافی هستند که در نهایت از بودجه عمومی پرداخت میشوند. این یعنی آسیب به اموال عمومی که در نهایت هزینهای است که خود مردم از جیبشان خواهند پرداخت.
چهارشنبهسوری هر ساله با موجی از مصدومان و بیمارستانهای مملو از مجروحان همراه است از سوختگیهای شدید و آسیبهای چشمی تا قطع عضو و جراحات جبرانناپذیر هیجان لحظهای و استفاده ناآگاهانه از مواد محترقه آینده بسیاری از نوجوانان را نابود کرده و خانوادهها را داغدار میکند. در این میان کادر درمان تحت فشار مضاعف قرار گرفته و تختهای بیمارستانی که باید به بیماران نیازمند اختصاص یابد به قربانیان این شب پرخطر اختصاص داده میشود. آیا چند ساعت هیجان ارزش اینهمه درد و خسارت را دارد؟
چهارشنبهسوری تنها در آسیبهای فیزیکی خلاصه نمیشود. صدای مهیب مواد محترقه، اضطراب خانوادهها، ترس کودکان و نگرانی افراد مسن، همگی پیامدهای روحی و روانی جبرانناپذیری در جامعه ایجاد میکند. این وضعیت، فضای همدلی و نشاط اجتماعی را به اضطراب و ناامنی تبدیل کرده است.
اما آیا راهی برای احیای چهارشنبه سوری اصیل و کاهش این آسیبها وجود دارد؟ راه حل در بازگشت به ریشههای این جشن نهفته است. چهارشنبه سوری روزگاری با روشن کردن آتشهای کوچک، پریدن از روی آن و خواندن شعرهای شادمانه همراه بود. این آیین نه با انفجارهای گوشخراش، بلکه با همدلی و دورهمیهای خانوادگی گره خورده بود. بازآفرینی این آیینهای سنتی میتواند چهارشنبهسوری را از خشونت و خطر دور کرده و به جشنی ایمن و خاطرهانگیز تبدیل کند.
هیچ نهادی به تنهایی نمیتواند چهارشنبه سوری را به مسیر درست بازگرداند مگر خود مردم، شهروندان با احساس مسئولیت در قبال اموال عمومی و افکار عمومی میتوانند نقشی مهم در کنترل این بحران ایفا کنند. آموزش کودکان و نوجوانان، ترویج فرهنگ شادیهای سالم و تأکید بر احترام به حقوق دیگران، گامهای مهمی در این مسیر خواهد بود.
چهارشنبه سوری میتواند دوباره به شبی دلپذیر و خاطرهانگیز تبدیل شود؛ شبی که مردم با دل خوش و بدون دغدغه در کنار عزیزانشان به شادی بپردازند. این هدف تنها با همدلی، آگاهی و پذیرش مسئولیت اجتماعی امکانپذیر است. اگر هر یک از ما سهم خود را در حفظ آرامش و امنیت ایفا کنیم، چهارشنبه سوری از کابوس به خاطرهای شیرین و فراموشنشدنی تبدیل خواهد شد.
* دانشجوی دکتری مدیریت دولتی
آدرس کوتاه خبر: