کارانه؛ از ابزار انگیزشی تا منبع نارضایتی در مراکز بهداشت

این روزها، فضای مراکز بهداشت بیش از هر زمان دیگری تحت‌تأثیر موضوع پرداخت کارانه قرار گرفته است. به‌گونه‌ای که در دیدار با همکاران، پیش از آن‌که گفت‌وگوی دوستانه یا اداری شکل بگیرد، پرسش‌ها و ابهام‌ها پیرامون میزان کارانه و نحوه توزیع آن مطرح می‌شود. این موضوع، به‌جای آن‌که عاملی برای ایجاد انگیزه باشد، به مسأله‌ای برای بی انگیزگی تبدیل شده است.

بخش قابل توجهی از پرسش‌ها و گلایه‌ها، حول محورهایی نظیر تفاوت محسوس در میزان پرداخت‌ها، ابهام در ملاک‌های امتیازدهی، عدم شفافیت در مراحل بررسی، تأیید و توقف چندروزه فرآیند پرداخت در واحدهای مالی متمرکز است. کارکنان مراکز بهداشت سؤال می‌کنند که مبنای محاسبه امتیازات چیست، چه کسانی وظیفه ثبت و اصلاح امتیازها را برعهده دارند، چرا فرایندها تا این اندازه پیچیده و غیرشفاف است و چرا امکان دسترسی روشن به روند تعیین سهم هر فرد وجود ندارد.

در شرایط دشوار اقتصادی کنونی، که افزایش هزینه‌ها و فشار معیشتی، بیش از پیش بر دوش کارمندان سنگینی می‌کند، کارانه می‌تواند نقشی هرچند کم در کاهش بخشی از این فشار و ایجاد آرامش نسبی داشته باشد. ولی نحوه اجرای این فرایند و برداشت عمومی از بی‌عدالتی در تقسیم آن موجب شده است که کارانه، به‌جای ایفای نقش یک حمایت مالی، به منبعی از نارضایتی، تنش و بی‌اعتمادی تبدیل شود.

دریافت گزارش‌های غیررسمی مبنی بر اختلافات چشمگیر در پرداخت‌ها و طرح ادعاهایی همچون دریافت چندبرابری برخی افراد نسبت به دیگران، سبب شده است که احساس بی‌عدالتی و دلسردی در میان کارکنان مراکز بهداشت افزایش یابد. ادامه این روند می‌تواند انگیزه و روحیه کارکنان را تحت تأثیر منفی قرار دهد.

کارانه در ماهیت خود باید یک حق سازمانی، منصفانه و مبتنی بر عملکرد باشد؛ نه آنکه به سهمیه‌ای مبهم شبیه گردد که تقسیم آن محل سوءتفاهم و اختلاف نظر باشد. انتظار کارکنان مراکز بهداشت آن است که این فرآیند با شفافیت، معیارهای مشخص، اعلام ضوابط و نظارت دقیق همراه باشد، تا از تبدیل‌شدن آن به موضوعی چالش‌زا جلوگیری شود.

وضعیت موجود بیانگر این واقعیت است که نحوه تقسیم کارانه، تأخیر در واریز، نبودِ توضیح شفاف و رسمی درباره مبنای محاسبه‌، تأثیر مستقیم بر اعتماد کارکنان، آرامش محیط کار و انگیزه خدمت‌رسانی دارد. در حالی که مجموعه کارکنان مراکز بهداشت، روزانه در مسیر حفظ و ارتقای سلامت جامعه فعالیت می‌کنند، شایسته است که دغدغه‌های آنان در خصوص حقوق و مزایای شغلی با دقت، حساسیت و رویکردی عادلانه پاسخ داده شود.

در مجموع، فضای این روزهای مراکز بهداشت، فضایی آمیخته با پرسش و نگرانی است. فضای اداری که باید با اعتماد و همکاری متقابل تقویت شود، متأسفانه با ابهام‌هایی مواجه شده که موجب شده است گفتگوها بین آنها با سلام آغاز شود ولی با گلایه و ناامیدی پایان پذیرد.

امید است با بازنگری در روندهای موجود، ارتقای شفافیت، اصلاح فرایندهای اداری و توجه به دغدغه‌های کارکنان، کارانه بتواند به‌عنوان عاملی برای ایجاد انگیزه  و حمایت از کارکنان ایفای نقش کند؛ نه آن‌که خود به عاملی برای تشدید نارضایتی و افت روحیه تبدیل شود.