مسائل زیست‌محیطی در کوهنوردی؛ مسئولیتی فراتر از ورزش

طبیعت زادگاه و بستر رشد ماست. انسان جزئی از طبیعت و وابسته به آن است. بقا و کمال انسان، تنها در سایه مدارا و مهرورزی با طبیعت ممکن می‌شود. ارتباط انسان با طبیعت، ارتباطی دو سویه است؛ انسان خود محصول طبیعت است و در عین حال تأثیرگذار بر آن. طبیعت رنگی طبیعی و خوش دارد که تغییر آن معمولاً ناخوشایند و زیانبار است. در این میان، کوهنوردی به عنوان ورزشی که طبیعت را به‌صورت مستقیم لمس می‌کند، اهمیت ویژه‌ای در حفاظت از محیط زیست کوهستان دارد.

مهم‌ترین اصل در کوهنوردی، حفظ محیط زیست کوهستان است. آن زمان، دهان آسمان هنوز از طعم پاک برف و باران سیراب بود، هوایی که در آن، لب‌ها فقط از ترانه‌ی صداقت پر بود، نه نیرنگ و ریا، و دوستی‌ها را هنوز نمی‌شد به نان و نمک فروخت، چون مهربانی، بی‌هیچ چشم‌داشتی، در دل‌ها ریشه داشت. کوهنوردی در گذشته نه یک بازی مدرن تجهیزات بود و نه رقابتی پرهیاهو؛ آن روزها با همان کفش نظامی ساده، بادگیر ساده و کیسه‌خواب‌های سنگین، پا به دنیایی می‌گذاشتیم که هنوز بکر و دست‌نخورده بود. کوهنوردی یعنی زندگی، یعنی عشق به طبیعت، یعنی پاکی و صداقت. شور و سادگی آن روزگار برای هر کوهنوردی دل‌نشین است، همان آرامش بکر که امروزه کمتر یافت می‌شود. این گذشته نه‌تنها یادآور خاطراتی شیرین است، بلکه تلنگری است برای حفظ همان طبیعت بکر که این روزها با تهدیدات جدی مواجه است.

ارتباط انسان با طبیعت، موضوعی پیچیده است. انسان با استفاده درست و مسئولانه از منابع طبیعی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی خود کمک کند، اما برتری دادن منافع و مصالح طبیعت و محیط زیست بر منافع فردی و گروهی، شرط لازم برای حفاظت از این سرمایه‌های ارزشمند است. به عبارت دیگر، مصرف درست دارایی‌های طبیعی و حتی جان خود برای حفظ محیط زیست، نشانه‌ای از ایثار اجتماعی-محیط زیستی است که امروزه جامعه و محیط زیست ایران به شدت به آن نیازمندند.

کشور ما از نظر قوانین مرتبط با محیط زیست و حفظ آن، غنی است اما متأسفانه اجرای این قوانین غالباً بر زمین مانده و مشکلات محیط زیستی همچنان پابرجا است. برای شکل‌گیری ایثار اجتماعی-محیط زیستی، باید پایه‌های پروراندن و آموزش آموزه‌های مسئولیت‌پذیری در جامعه تقویت شود. ترویج فرهنگ مسئولیت‌پذیری و تعهد نسبت به حفظ طبیعت، راهی است به سوی توسعه پایدار و حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده.

در این مسیر دشوار، یاد و خاطره طبیعت‌دوستانی که جان خود را در راه حفاظت از محیط زیست فدا کردند، همیشه گرامی و الهام‌بخش است. فداکاری‌های آنان نشان می‌دهد که حفاظت از طبیعت، مسئولیتی بزرگ‌تر از هر ورزش و فعالیت انسانی است.

در پایان، باید تأکید کرد که طبیعت زادگاه و بستر رشد ماست و حفظ آن مسئولیتی مشترک برای همه ماست. کوهنوردی نه تنها یک ورزش یا تفریح، بلکه راهی برای تجربه و احترام به طبیعت است. تنها با تعهد و مسئولیت‌پذیری می‌توانیم این میراث ارزشمند را به نسل‌های آینده بسپاریم.