جمعیت سگها به طور غیرطبیعی در حال رشد است و این رشد نامتوازن، توازن اکوسیستم را تهدید میکند.
حادثه روز پنجشنبه ۸ آبان در مریوان که در آن یک کودک ۹ ساله بر اثر حمله سگ ولگرد دچار جراحات شدید شد، بار دیگر زنگ خطر افزایش بیرویه جمعیت سگهای ولگرد در محیطهای شهری را به صدا درآورد. این رخداد نه اولین مورد از این دست است و نه آخرین، اما یادآور این واقعیت است که تعادل میان زیست انسان و حیوان در شهرها بر هم خورده و سلامت عمومی جامعه در معرض تهدید قرار گرفته است.
در سایه نوعی برداشت احساسی از مفهوم حمایت از حیوانات، جمعیت سگهای ولگرد در شهرها رو به افزایش گذاشته است. اصول علمی و مدیریتی حمایت از حیوانات با رهاسازی و تغذیه بیرویه آنها در محیطهای انسانی تفاوت بنیادین دارد. حمایت واقعی از حیوانات باید در قالب برنامههای کنترل جمعیت، عقیمسازی، واکسیناسیون و نگهداری در مراکز ویژه انجام گیرد، نه با غذا دادن در کوچهها و محلهها که تنها منجر به تجمع، تکثیر و پرخطر شدن این حیوانات میشود.
از منظر سلامت عمومی، سگهای ولگرد میتوانند ناقل بیماریهای مشترک بین انسان و حیوان باشند. تماس مستقیم یا غیرمستقیم با ترشحات، مدفوع و گازگرفتگی این حیوانات، بهویژه برای کودکان، خطر جدی محسوب میشود. پاره کردن کیسههای زباله، پراکندن مواد غذایی فاسد و ایجاد چهرهای نازیبا در معابر شهری از تبعات دیگر حضور گسترده سگها در محل زندگی مردم است. این وضعیت نه تنها سلامت جسمی، بلکه آرامش روانی جامعه را نیز خدشهدار میسازد، چرا که بسیاری از شهروندان، بهویژه سالمندان، زنان و کودکان، در مواجهه با سگهای ولگرد دچار ترس و اضطراب میشوند.
از دیدگاه اکولوژیک نیز افزایش جمعیت سگها موجب برهم خوردن زنجیره طبیعی حیات در محیط میشود. در حالی که بسیاری از گونههای ارزشمند جانوری در معرض خطر انقراض قرار دارند، جمعیت سگها به طور غیرطبیعی در حال رشد است و این رشد نامتوازن، توازن اکوسیستم را تهدید میکند. حضور بیرویه سگها در زیستگاههای طبیعی، باعث شکار پرندگان، تخریب لانههای جانوران کوچک و رقابت غذایی با حیوانات بومی میشود، در نتیجه، چرخه طبیعی حیات دچار اختلال میگردد.
از منظر اجتماعی نیز، موضوع سگهای ولگرد به یک معضل شهری تبدیل شده است. سیمای شهر، که باید جلوهای از نظم، زیبایی و آسایش عمومی باشد، با حضور گلههای سگ در معابر، پارکها و حتی اطراف مدارس و مراکز بهداشتی و درمانی، خدشهدار میشود. علاوه بر خطرات مستقیم، چنین وضعیتی حس ناامنی در ذهن شهروندان ایجاد میکند. وجود سگهای ولگرد نه تنها تهدیدی برای سلامت جسمی، بلکه تهدیدی برای آرامش روانی و امنیت اجتماعی است.
نقش نهادهای مسئول از شهرداریها و دهیاریها گرفته تا ادارات دامپزشکی در مدیریت این معضل اهمیت اساسی دارد. لازم است این دستگاهها با همکاری یکدیگر، برنامهای برای کنترل جمعیت سگهای ولگرد تدوین کنند. این برنامه باید شامل واکسیناسیون، عقیمسازی، جمعآوری هدفمند، احداث پناهگاههای موقت و آموزش عمومی به مردم درباره نحوه برخورد درست با حیوانات باشد. در این صورت میتوان بین حفظ حقوق حیوانات و سلامت انسانها تعادل برقرار کرد.
حیات حق هر موجودی است، اما این حق باید در چارچوب تعادل طبیعی و به دور از آسیب به انسان و محیط زیست اعمال شود. همانگونه که انسان حق زندگی سالم، امن و بهداشتی دارد، سایر جانداران نیز شایسته رفتار انسانی و اصولیاند. اما هرگونه افراط یا تفریط در این زمینه، چه در قالب خشونت و چه در قالب احساسات بیپایه، میتواند پیامدهای ناگوار اجتماعی، بهداشتی و زیستمحیطی بهدنبال داشته باشد.
جامعه ما نیازمند تصمیمگیری عاقلانه و آموزش عمومی در خصوص تعامل میان انسان و حیوان است. انسان باید با درک درست از شرایط، برای حفظ سلامت، آرامش و بقای خود و سایر گونههای زیستی، گامهای سنجیده و مسئولانه بردارد تا بتوان از تکرار حوادث ناگوار جلوگیری کرد و شهری سالمتر و ایمنتر ساخت.
آدرس کوتاه خبر: