یک لحظه غفلت، یک زمین‌خوردن، یک تصادف یا برخورد با جسمی سخت؛ گاهی حادثه در چند ثانیه اتفاق می‌افتد، اما تصمیم ما در همان چند ثانیه می‌تواند سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.
بیهوشی پس از ضربه به سر، حادثه‌ای نیست که بتوان از کنار آن ساده گذشت. ممکن است ظاهر مصدوم آرام باشد و حتی نشانه‌ای از آسیب جدی دیده نشود، اما آسیب‌های مهم سر یا گردن همیشه در نگاه اول قابل تشخیص نیستند. بنابراین، چنین وضعیتی باید یک حادثه جدی و اورژانسی تلقی شود.
یک قانون که نباید فراموش کنیم ؛ خودمان قربانی دوم حادثه نشویم
پیش از هر اقدامی، صحنه حادثه را بررسی کنید. اگر حادثه در خیابان، محل کار، ساختمان یا محل سقوط رخ داده است، احتمال وجود خطرهای دیگری مانند خودروهای عبوری، برق، آتش یا ریزش را در نظر بگیرید.
نجاتگر آگاه، ابتدا ایمنی خودش را تضمین می‌کند و سپس به مصدوم کمک می‌رساند.
مصدوم را صدا بزنید؛ اما تکانش ندهید
اگر فرد پاسخ نمی‌دهد، او را صدا بزنید و واکنش او را بررسی کنید. اگر بیهوش است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید و بگویید فرد پس از ضربه به سر هوشیاری خود را از دست داده است.
محل حادثه، نحوه وقوع ضربه و وضعیت فعلی مصدوم را با دقت برای اپراتور توضیح دهید.
در این لحظه، یک اشتباه رایج می‌تواند خطرناک باشد: تکان دادن شدید مصدوم یا تلاش برای نشاندن و بلند کردن او.
نفس کشیدن؛ مهم‌ترین چیزی که باید بررسی شود
پس از بررسی هوشیاری، تنفس طبیعی مصدوم را بررسی کنید.اگر فرد تنفس طبیعی ندارد یا تنفس او غیرطبیعی است، مطابق دستور اپراتور اورژانس، احیای قلبی‌ریوی را آغاز کنید. اما اگر مصدوم تنفس طبیعی دارد، بی‌دلیل او را جابه‌جا نکنید.
یک احتمال مهم در حوادث ضربه به سر : آسیب گردن و ستون فقرات است
ضربه شدید به سر ممکن است همراه با آسیب گردن یا ستون فقرات باشد. به همین دلیل، تا رسیدن نیروهای امدادی، سر و گردن مصدوم را تا حد امکان در وضعیت ثابت نگه دارید و از چرخاندن یا بلند کردن او جدا خودداری کنید؛ مگر اینکه خطر فوری، ماندن او را در محل غیرممکن کند.
خونریزی را دست‌کم نگیرید
اگر سر مصدوم زخمی شده و خونریزی دارد، زخم را با یک گاز یا پارچه تمیز بپوشانید. اما در صورت احتمال شکستگی جمجمه یا فرورفتگی استخوان، از وارد کردن فشار شدید مستقیم بر محل آسیب دیده خودداری کنید.
اگر جسمی در زخم فرو رفته است، هرگز آن را خارج نکنید.
حتی به هوش آمدن هم پایان ماجرا نیست
یکی از خطرناک‌ترین برداشت‌ها این است که اگر فرد دوباره چشم باز کرد، حادثه تمام شده است. چنین نیست.
بازگشت هوشیاری پس از بیهوشی ناشی از ضربه به سر همچنان نیازمند ارزیابی پزشکی است. گیجی، تشنج، استفراغ، سردرد شدید یا رو به افزایش، ضعف یا بی‌حسی، اختلال در صحبت کردن یا هر تغییر غیرعادی در وضعیت فرد باید فوراً به نیروهای امدادی گزارش شود.
هشدار: کارهای زیر را انجام ندهیم
برای به هوش آوردن مصدوم او را تکان ندهید، سیلی نزنید و سر و گردنش را بی‌دلیل حرکت ندهید.
به فردی که هوشیاری کامل ندارد آب، غذا یا دارو ندهید؛ زیرا ممکن است بلع او مختل شده باشد.
همچنین تلاش برای تشخیص نوع آسیب در محل حادثه وظیفه امدادگر نیست. مهم‌تر از همه، حفظ جان و جلوگیری از بدتر شدن وضعیت مصدوم است.
در صحنه حادثه، همیشه لازم نیست کار بزرگی انجام دهیم. گاهی یک تماس سریع با اورژانس، جلوگیری از حرکت دادن مصدوم و مراقبت از تنفس او، مهم‌ترین اقداماتی است که از دست یک امدادگر برمی‌آید.
نجات، همیشه با یک حرکت بزرگ آغاز نمی‌شود؛ گاهی با یک تصمیم درست در چند ثانیه شکل میگیرد.
اگر در خیابان یا محل کار با فردی روبه‌رو شوید که پس از ضربه به سر بیهوش شده است، آیا می‌دانید چه زمانی باید او را حرکت دهید و چه زمانی باید دست نگه دارید؟
سخن آخر
در حادثه، دستپاچگی می‌تواند خطر را بیشتر کند؛ اما یک انسان آرام و آگاه می‌تواند فاصله میان حادثه و نجات باشد.
شاید روزی، جان یک انسان در دستان آگاه شما باشد
نبض نجات؛ آموزش امروز، آمادگی برای نجات فرداست.
علی اکبر کریمی- نجاتگر جمعیت هلال احمر استان کردستان