خشونت علیه زنان، صرفاً یک رفتار خشن نیست؛ زخمی است که بر پیکر جامعه مینشیند و آینده را زخمیتر از امروز میکند. هر کنش یا رفتاری که زنان را تنها بهدلیل زنبودن هدف قرار دهد- چه جسمی، چه روانی، چه اقتصادی و چه جنسی-در تعریف این خشونت جای میگیرد؛ خشونتی که میتواند در خانه، خیابان، محیط کار یا هر فضای عمومی و خصوصی دیگری رخ دهد و آثار آن نه فقط بر زنان، بلکه بر ساختار اجتماعی و نسلهای بعدی سایه میاندازد.این معضل، مسئلهای فردی یا خانوادگی نیست؛ یک بحران جدی حقوق بشری و اجتماعی است که تنها با آگاهی، آموزش و سازوکارهای حمایتی قوی قابل مهار است.
انواع خشونت علیه زنان
خشونت فیزیکی: از ضرب و جرح تا موارد هولناکی مانند اسیدپاشی؛ اعمالی که مستقیماً بدن زن را نشانه میگیرد.
خشونت روانی و عاطفی: تهدید، تحقیر، توهین، کنترل دائمی، و هر رفتاری که روح زن را فرسوده و کرامت انسانی او را خدشهدار میکند.
خشونت جنسی: آزار و تجاوز؛ رفتارهایی که امنیت جسم و روان را به یکباره فرو میریزند.
خشونت خانگی: مجموعهای از خشونتهای روانی، فیزیکی، اقتصادی و جنسی که در چهاردیواری خانه رخ میدهد و اغلب پنهان میماند.
خشونت ساختاری و قانونی: از ازدواج اجباری و کودکهمسری تا تبعیضهای قانونی و محدودکنندهای که زندگی زنان را در چهارچوبهای ناخواسته محبوس میکند.
قربانیان این چرخه، نه تنها زنانیاند که آسیب مستقیم میبینند، بلکه کودکانی نیز هستند که با دیدن چنین رفتارهایی، دنیای امنشان فرو میپاشد و با زخمهایی پنهان وارد بزرگسالی میشوند.
روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان
۲۵ نوامبر هر سال، زنگ هشداری جهانی است؛ روزی برای یادآوری اینکه خشونت علیه زنان یکی از گستردهترین و دردناکترین نقضهای حقوق بشر است. آمارها نشان میهد از هر سه زن، یک نفر در طول زندگی خود نوعی از خشونت را تجربه میکند. این ارقام نه تنها بیانگر یک بحران فردی، بلکه نشاندهنده ریشههای عمیق فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی این پدیدهاند.
گاهی یک تعرض کوچک، گاهی یک تحقیر مداوم، گاهی یک تصمیم اجباری و گاهی ضربهای که از جسم فراتر میرود و زندگی یک زن را زیرورو میکند. بسیاری از زنان حتی یک مرحله از زندگی خود را بدون تجربه شکلی از خشونت پشت سر نمیگذارند.
گونههای دیگر خشونت
۱. خشونت بر مبنای جنسیت
رفتارهایی که تنها بهخاطر جنسیت زنانه اعمال میشوند و نشانههای آشکار مردسالاری و نابرابری قدرتاند.
۲. خشونت روانی و کلامی
از سرزنشهای مداوم تا بیاحترامی و تحقیر؛ خشونتی که شاید دیده نشود اما روح را در سکوت فرسوده میکند.
۳. خشونت جسمی
رفتارهایی که مستقیم بدن را هدف میگیرند. طبق برخی پژوهشها، بین ۱۰ تا ۶۰ درصد زنان در مقاطعی از زندگی قربانی خشونت جسمی همسر خود شدهاند.
۴. خشونت اقتصادی
محروم کردن زن از منابع مالی، کنترل درآمد یا نابرابری آشکار در دسترسی به داراییها و امکانات.
۵. خشونت سیاسی
ممانعت از مشارکت زنان در عرصه سیاست یا اعمال فشارهای جسمی، روانی و حتی جنسی به دلیل حضور اجتماعی و سیاسی آنان.
۶. خشونت علیه سالمندان
بیتوجهی، تحقیر و حتی طرد سالمندان- بهویژه زنان سالمند- که نیازمند مراقبت و حمایتاند.
۷. خشونت علیه زنان اقلیت، کمدرآمد یا دارای باورهای متفاوت
خشونتی که در جنگها، اشغالگریها و شرایط بحرانی شدت میگیرد؛ از ربایش و آزار گرفته تا کوچ اجباری.
وضعیت خشونت در خانوادههای کوردنشین
خشونت خانوادگی در بسیاری از جوامع از جمله جامعه کردنشین، ابعاد گوناگون دارد. با وصف جایگاه رفیع زنان در خانواده و در میان کردها اما گاهی انواع خشونت روانی، جنسی و جسمی علیه زنان همچنان دیده میشود؛ واقعیتی تلخ که نیازمند بازنگری فرهنگی و تغییر ساختاری جدی است.