تباهی «آینده» ملی شد
بانک تات به سرانجام نرسید و از دل آن، بانک آینده سر برآورد؛ بانکی که از همان آغاز مسیرش کج بود و طبیعی است که به مقصدی مطمئن نرسد. در این میان، بانک مرکزی بهدلیل اعطای مجوز، نظارت ناکارآمد و تصمیم شتابزده برای ادغام، مسئول اصلی وضعیت کنونی است.
ادغام، راهحل نبود؛ تنها انتقال مشکل از نهادی به نهادی دیگر بود. تجربه ناموفق ادغام بانکهای انصار، قوامین، مهر اقتصاد، حکمت و کوثر در بانک سپه، نمونهای روشن از این خطاست؛ چرا که نتیجه آن منفی شدن تراز بانک سپه شد. امروز پس از بانکهای سرمایه و دی، بانک سپه در رتبه سوم تراز منفی قرار دارد. اکنون این پرسش مطرح است: چه کسی قرار است بانک سپه را نجات دهد؟
بانک مرکزی در سالهای گذشته با وجود زیان انباشته و تراز مالی منفی، همچنان به بانک آینده در قالب اضافهبرداشت، منابع مالی تزریق کرد و صورتهای مالی آن را در مجامع تأیید نمود. نتیجه این رفتار روشن است؛ همانگونه که ادغام بانکها بلایی بر سر سپه آورد، اگر نظارت اصلاح نشود، بانک ملی نیز در معرض همین سرنوشت قرار خواهد گرفت. شاید بدبینانه بهنظر برسد، اما ادامه این روند میتواند بانک ملی را در آستانه ورشکستگی قرار دهد. باید پیش از آنکه دیر شود، جلوی ضرر را گرفت.
واقعیت این است که «سود» در بسیاری از بانکها تنها یک ترفند حسابداری است که بهراحتی دستکاری میشود. بانک مرکزی باید شاخص سودآوری واقعی شعب را رصد کند و در صورت ناترازی میان منابع و مصارف، فعالیت آنها را محدود سازد. شعب زیانده باید فوراً تعطیل شوند تا نیازی به انحلال یک بانک کامل نباشد. امروز بسیاری از بانکها مصداق ضربالمثل «جیب خالی و پُز عالی» هستند؛ یا بهقول ما کُردها: قەرز که و فیز که!». رشد قارچ گونه و بیبرنامه شعب بانکی، تهدیدی جدی برای اقتصاد کشور است.
راه حل میتواند این باشد که بدون ادغام مجدد، از محل ذخایر احتیاطی بانکها نزد بانک مرکزی، وجوه سپردهگذاران پرداخت شود و در ادامه، ادارات مرکزی و سرپرستیها بدون انجام فعالیت بانکی، صرفاً در جهت وصول مطالبات و فروش داراییها عمل کرده و بهتدریج منحل شوند. انتقال نیروهای مازاد به سایر بانکها و نهادها نیز میتواند مشکل اشتغال کارکنان را برطرف سازد.
کارشناسان اقتصادی و بانکی نباید اجازه دهند بانک ملی، بهعنوان بزرگترین بانک کشور، قربانی ناترازی بانک آینده شود. سود شخصی عدهای در طرح ادغام، به زیان عمومی مردم تبدیل شد؛ گویی شعار ارتش در زمان سربازی دوباره تکرار شده است:
«پاداش برای یک نفر، تنبیه برای همه!»
در واقع، تباهی بانک آینده، به قیمت تباهی آینده ملی تمام شد.