امروزه شبکههای اجتماعی تنها ابزاری برای ارتباط نیستند؛ آنها نقش تعیین کنندهای در شکلگیری هویت و فرهنگ ما پیدا کردهاند. روزانه تصاویر و پیامهایی منتشر میکنیم که گویی باید تصویری ایده آل از خود بسازیم تا دیگران آن را بپذیرند اما این تصویر واقعا نمایانگر زندگی ماست یا فقط نسخهای ساخته شده و قابل فروش از خود؟
مارشال مک لوهان نظریه پرداز کانادایی سالها پیش گفته بود که رسانه پیام است. این یعنی خود رسانهها نه فقط محتوایشان سبک زندگی و رفتارهای ما را شکل میدهند امروز با شبکه های اجتماعی سرعت و گستردگی این تأثیر بیش از هر زمان دیگری دیده میشود. نحوه ارتباط فکر کردن و حتی درک ما از هویت به شکل قابل توجهی تغییر کرده است.
در جای دیگر زیگموند باومن مفهوم مدرنیته مایع را مطرح کرد و هشدار داد که هویتها و روابط انسانی در دنیای امروز سیال و ناپایدار شدهاند. شبکههای اجتماعی با روابط گذرا و سطحی ما را با چالش هویت حقیقی در برابر هویت مجازی روبه رو میکنند.
با این وجود این فضاها میتوانند فرصتهای بزرگی برای رشد فرهنگی باشند. امکان انتشار اندیشههای نو آثار هنری و گفت و گوهای فکری نشان میدهد که شبکهها میتوانند فرهنگسازی نوین را پیش ببرند البته تنها اگر با آگاهی و مسئولیت اخلاقی همراه باشد. شبکه های اجتماعی هم تهدید و هم فرصتاند؛ آنها میتوانند فرهنگ عمومی را غنی کنند یا هویت جمعی را تضعیف سازند همه چیز به نحوه استفاده ما بستگی دارد.
وقتی با آگاهی و تفکر نقادانه عمل کنیم این فضاها میتوانند محرکی برای رشد فکری خلاقیت و همدلی باشند؛ اما بی توجهی ما را به بردگان تصویری تبدیل میکند که دیگران ساخته اند نه آنچه واقعا هستیم. انتخاب با ماست تهدید را به فرصت تبدیل کنیم یا در انفعال فرهنگی بمانیم.