چهارشنبه پنجم شهریور ۱۴۰۴، مریوان که به هوای پاک و طبیعت بکرش شناخته میشود، صحنه رخدادی تأسفبار بود؛ سوزاندن زبالهها در حاشیه شهر، دود غلیظ و بوی تعفنی آزاردهنده را به فضای عمومی کشاند و نفس مردم را تنگ کرد. این اتفاق تنها یک حادثه محیطزیستی نیست، بلکه نشانهای آشکار از ناکارآمدی مدیریت شهری و غفلت از حق مسلم شهروندان در داشتن هوای سالم است.تهدید سلامت عمومی: سوزاندن زبالهها برخلاف ظاهر سادهاش، فرآیندی است که ترکیباتی خطرناک مانند دیوکسینها، فلزات سنگین و ذرات معلق تولید میکند. این آلایندهها میتوانند وارد سیستم تنفسی و خون شده و در بلندمدت خطر ابتلا به بیماریهای ریوی، سرطان و مشکلات قلبی را افزایش دهند. در شرایطی که زیرساختهای درمانی مناطق مرزی خود با چالشهای فراوان مواجه است، افزودن چنین بار سنگینی بر سلامت مردم، نوعی بیعدالتی آشکار محسوب میشود.
ضربه به وجهه گردشگری و اقتصاد محلی: مریوان یکی از مقاصد مهم گردشگری غرب کشور است. دریاچه زریبار، جنگلهای اطراف و فرهنگ بومی غنی، سالانه هزاران مسافر را جذب میکند. اما چه تصویری از شهری که در دود و بوی زباله محصور است به گردشگران منتقل میشود؟ تداوم چنین رخدادهایی نهتنها به وجهه شهر آسیب میزند بلکه مستقیم بر معیشت مردم – بهویژه آنان که درآمدشان به گردشگری وابسته است – ضربه وارد میکند.
غفلت مزمن در مدیریت پسماند؛ مسئله اصلی اینجاست: چرا در سال ۱۴۰۴ هنوز «زبالهسوزی» بهعنوان راهکار دفع پسماند در بسیاری از شهرهای ایران اجرا میشود؟ دنیا سالهاست از روشهای مدرن مانند تفکیک از مبدأ، بازیافت، تولید کمپوست و دفن بهداشتی استفاده میکند، اما ما همچنان در سادهترین و زیانبارترین شکل ممکن با زبالهها برخورد میکنیم. این رویکرد نهتنها محیط زیست و سلامت مردم را تهدید میکند، بلکه نشانهای از بیتوجهی به توسعه پایدار و آینده شهرهاست.ضرورت پاسخگویی و اقدام فوری: شهروندان مریوان حق دارند از مسئولان شهری و استانی بپرسند: چرا زیرساخت مدیریت اصولی زبالهها فراهم نشده است؟ چرا نظارتی جدی بر پیمانکاران صورت نمیگیرد؟ و مهمتر اینکه چه تضمینی وجود دارد که چنین رخدادهایی در آینده تکرار نشود؟ پاسخگویی شفاف و اقدام فوری برای اصلاح رویهها، حداقل انتظاری است که باید برآورده شود.
یک مطالبه ملی: هوای پاک و محیط زیست سالم، حق انکارناپذیر همه شهروندان است و نمیتوان آن را به بهانه کمبود بودجه یا ناتوانی در مدیریت شهری نادیده گرفت. تجربه تلخ ۵ شهریور مریوان باید به زنگ خطری برای همه شهرها تبدیل شود؛ اگر امروز بهصورت جدی به اصلاح سیستم پسماند نپردازیم، فردا شاهد فجایع زیستمحیطی بزرگتری خواهیم بود.
باری،آنچه در مریوان رخ داد، نه یک رویداد گذرا بلکه نمادی از بحران مزمن مدیریت پسماند در کشور است. اکنون زمان آن رسیده که مسئولان محلی و ملی، با اراده و شفافیت، راهحلهای علمی و پایدار را جایگزین روشهای مخرب کنند. سکوت و بیعملی در این زمینه، تنها به معنای تداوم خفگی مردم در دود و بوی زباله خواهد بود.