مدتهاست که رسانهها خبر از افزایش ابتلاء به سرطان در کردستان میدهند و نبود مرجع مسئولیتپذیر در جمعآوری آمار واقعی سبب ایجاد جنگ روانی در جامعه شده است.
آلودگی آب یکی از عوامل اصلی گسترش بیماریها در کردستان است سرازیر شدن محتوای شیمیایی تانکرها، ورود فاضلابهای صنعتی، خانگی و شهری، نهادههای شیمیایی کشاورزی، فضولات حیوانی و آب گندیده گودالهای بستر رودخانهها به منابع رو و زیرزمینی استان هستند اما عملکرد مسئولان امر یا تکذیب گزارشات بوده، یا وعده حل و یا تبرئه خود.
همه ارگانهای ذیربط علت نابسامانیها را تشکیل نشدن مدیریت واحد و تعدد نهادهای مدیریتی می¬دانند اما هر سازمانی اختیارات و اعتبارات خود را داشته و سالیانه ارقام نجومی صرف پرداخت حقوق و مزایا میکند ولی در زمان الزام پاسخگوئی همه در تلاشند تا خود را تبرئه کنند. استانی که با میانگین بارش 550 میلیمتر، 7 میلیارد مترمکعب روان آب و 11 سد چگونه باید دارای بحران کمی و کیفی آب شرب و کشاورزی و صنعتی باشد؟ آیا به جز سوء مدیریت ناشی از تعدد نهادهای مدیریتی علتی دیگر دارد؟
معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان در نشست کارگروه اجتماعی، فرهنگی و سلامت گفت: ورود فاضلاب شهری و روستاهای حریم سدها و رودخانهها به منابع آب یکی از عوامل آلودگی محیط زیست و به خطر افتادن سلامت انسانهاست، در حال حاضر فاضلاب و فضولات حیوانی 51 روستا وارد سدهای کردستان شده و میزان آلایندگی به صورت مستمر رو به افزایش است.
وی تصریح کرد: ذراتی از قبیل فسفر، ازت و سیانوتوکسین موجود در آب شرب استان زیانهای کشنده از قبیل سرطان و جهش ژنتیکی را به بار میآورند که اگر سریعا جلوگیری نشود کردستان آینده ناخوشایندی خواهد داشت.
بیدارپور ادامه داد: دانشگاه علوم پزشکی نشستهای فراوانی با متولیان آب استان برگزار کرده اما آنها میگویند برای پایان دادن به این موضوع نیاز به 1 هزار و 230 میلیارد تومان اعتبار داریم.
وی راهاندازی تصفیهخانههای فاضلاب را نیاز اصلی تامین سلامت استان نامید و افزود: در حالی که سنندج نیاز به ظرفیت 200 هزار متر مکعبی دارد تصفیه¬خانه آن فقط 100 هزار متر مکعب است که نمیتواند جوابگوی پساب تولید شده شهر باشد و بخشی از آن از طریق کنارگذرها وارد منابع آب و رودخانهها خواهد شد، بر اساس برنامهریزی انجام شده این ظرفیت در سال 1425 به 150 هزار متر مکعب میرسد که اصلا کافی نیست.
میانگین جمعآوری فاضلاب شهری کشور نزدیک 90 درصد و در کردستان 62 درصد است
مدیرعامل «آبفای» کردستان در گفتوگو با خبرنگار روژان پرس ضمن تائید سرازیر شدن فاضلاب و فضولات حیوانی به مخاذن سدها گفت: مسائل مربوط به آلودگی بالادست سدها باید در زمان مطالعه بررسی و تمام مراحل مربوط به جلوگیری از آن در موافقتنامهها گنجانده شود زیرا بحت تنها فاضلاب انسانی نیست بلکه مواردی مانند نهادههای کشاورزی و فضولات حیوانی هم میتوانند منابع آب را آلوده کنند.
محمد فرهاد افزود: سند بهبود کیفیت آب شرب وظیفه همه نهادها را مشخص کرده و همه باید آن را اجرا کنند، بنابراین حراست از کیفیت آب تنها رسالت آبفا نیست و ضرورت دارد تا همه پای کار آیند.
وی در پاسخ به سوالی در مورد وضعیت رسیدگی به جمعآوری فاضلاب روستاهای حریم سد آزاد اظهار کرد: تمام کشور با معضل عقبماندگی در ساماندهی فاضلاب روستائی روبروست به طوری که میانگین تصفیه در کشور تا سال 1402 در حدود 67 صدم درصد (کمتر از 1 درصد) بود اما این عدد در کردستان 3/5درصد میباشد، جمعآوری و تصفیه فاضلاب روستائی به علت پراکندگی روستاها نیازمند اعتبارات زیاد است به طوری که برای احداث تصفیه¬خانه در 169 روستای جوار سدهای استان 1 هزار و 230 میلیارد تومان بودجه نیاز داریم. فرهاد ادامه داد: برای تمام روستاهای جوار سدها برنامه و پروژه تعریف شده و هم اکنون 25 روستا در اولویت قرار گرفته که برای اتمام آنها نیاز به 177 میلیارد تومان اعتبار داریم.
وی در مورد وضعیت تصفیه فاضلاب شهرهای استان یادآور شد: میانگین جمعآوری فاضلاب شهری کشور 89/5 درصد است که این عدد در کردستان 62 درصد است اما در حوزه تصفیه میانگین کشور 28 درصد و میانگین کردستان 70 درصد است که از طریق 12 تصفیهخانههای مجهز انجام میشود و برای سایر شهرستانها هم پروژه تعریف شده است.
این مقام مسئول اعلام کرد: پروژه روستاهای حریم سدها تعریف شده که اولویت اجرای به پروژههای دواخ و گلهسور در حریم سد سیازاخ دیواندره، زونج، باقلاوا و پیرخضران در حریم سدآزاد با سازمان مدیریت و برنامهریزی مبادله شده و در انتظار تخصیص اعتبار هستیم، علاوه بر اینها پروژه 5 روستای حریم سد چراغ ویس سقز هم از محل مسئولیت اجتماعی معدن طلای کردستان تامین اعتبار شده و در دست احداث است.
وی افزود: پروژه 3 روستای شوی بانه، خامسان کامیاران و قروچای دهگلان که توسط بانک جهانی در حال اجرا بود بعد از مدتی به صورت نیمهکاره رها شد که در حال اجرای شوی و خامسان از محل اعتبارات آبفا هستیم.
وی خبر از ساخت پکیجهای تصفیه فاضلاب روستایی توسط کارشناسان آبفای کردستان داد و گفت: پکیجهای نوینی طراحی شده که با کمترین هزینه فاضلابها را تا 85 درصد تصفیه میکند و 2 نفر از کارشناسان کردستان در این حوزه تخصص کافی داشته و در حال طراحی این دستگاه برای روستاهای کوچک هستند که قیمت آن در بازار 2 میلیارد تومان و قیمت تمام شده برای دستگاه¬های ساخته شده توسط شرکت 700 میلیون تومان است.